Национальный доклад «Молодежь Казахстана – 2014» - часть 6

 

  Главная      Учебники - Разные     Национальный доклад «Молодежь Казахстана – 2014»

 

поиск по сайту            правообладателям  

 

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..     4      5      6      7     ..

 

 

Национальный доклад «Молодежь Казахстана – 2014» - часть 6

 

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Жастар”
«Қазақстан жастары - 2013»
ғылыми-зерттеу орталығы
ұлттық баяндамасы
87
төрт есе төмендігі алаңдатушылық туғызады. Дене
ҚОРЫТЫНДЫ
шынықтыру даярлығы бойынша президенттік
«Қазақстан жастары - 2014» ұлттық баяндамасында
тестерді сүрінбей тапсырған оқушылардың саны
жаңа
сындармен
сипатталатын
Қазақстан
азайып келеді.
4. Білім жастардың өміріндегі маңызды сала болып
дамуының қазіргі кезеңіндегі жастардың жағдайы
табылады. Балалар мен жастарды орта біліммен
қарастырылған.
Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың тың экономикалық
қамтуда еліміз жоғары көрсеткіштерге жетіп отыр.
саясатты және әлеуметтік жаңғыртуды дамыту
Ұлттық бірыңғай тестілеу еліміздегі білім сапасын
бойынша ауқымды міндеттері елімізді дамудың жаңа
бағалаудың маңызды элементтерінің бірі саналады.
Соңғы екі жылда ҰБТ бойынша орташа балл біртіндеп
кезеңіне шығаратын, ұлттық бәсекеге қабілеттілікті
жоғарылағаны байқалады.
арттыратын жастарға үлкен жауапкершілікті жүктейді.
Бүгінгі
қазақстандық
жастардың
тыныс-
Қазақстандық
оқушылардың
халықаралық
тіршілігіне ғылыми дәйектердің, мемлекеттік
олимпиадалардағы нәтижелерін орта білім сапасын
органдардың, интернет-дереккөздердің, әлеуметтік
арттыру бағытындағы оң қарқын ретінде алып
қарауға болады. Олардың қорытындысына сәйкес
сауалнамалардың мәліметтері негізіндегі талдау
математика, физика, химия пәндерінен Қазақстан
бірқатар қорытынды шығаруға мүмкіндік береді.
1. Қазіргі таңда қазақстандық қоғамның
25,01%-
әлемдегі үздік 15 елдің қатарына кіреді.
ын жастар құрайды
(2014 жылдың
1 шілдесінде
Жастардың шығармашылық қабілеттерін дамыту,
республика тұрғындарының саны 17 160 774 адамға
олардың тұлғалық әлеуетін анықтау арқылы жастарды
өмірге бейімдейтін қосымша білім беруге ерекше
жеткен), яғни еліміздің әрбір төртінші тұрғыны 14-29
көңіл бөлінеді.
жас аралығындағы жас саналады. Олардың басым
бөлігі 24-28 жас аралығындағы қыздар мен жігіттер
2013-2014 оқу жылында магистратураға бөлінген
болып табылады. Қала және ауыл жастарының үлес
мемлекеттік тапсырыс үш есеге жуық артып,
салмағы бойынша айырмашылық аса үлкен емес.
ғылыми-зерттеу жұмыстарымен кәсіби түрде
айналысатындардың санын көбейтуге мүмкіндік бар.
2. Мемлекеттік жастар саясатын жүзеге асыруда
5. Мемлекет тарапынан жастардың әлеуметтік-
оң өзгерістер байқалып отыр: жастар ресурстық
орталықтарының қатары артты; мемлекеттік
экономикалық жағдайын жақсартуға бағытталған
жастар саясатын бюджеттен қаржыландыру көлемі
айтарлықтай шаралар қабылданғанына қарамастан,
ұлғайды, мемлекеттік органдардың стратегиялық
еңбек нарығында жастарға қатысты әлі де өзекті
мәселелер бар: жұмыспен тиімсіз қамтудың басым
жоспарларына
жастар
саясатына
қатысты
түсуі; еңбек өнімділігінің төмендігі; жұмысшылардың
индикаторларды
енгізу бойынша жұмыс қолға
алынған; ірі кәсіпорындарда жастар саясаты
жалпы санында жоғары технологиялық және ғылымды
бойынша кеңестер құрылуда және т.б. Мемлекеттік
қажет ететін қызмет түрлерінде жұмыс істейтіндер
жастар саясатының жүйелі түрде жүзеге асырылуы
үлесінің азаюы; жұмыс күшіне сұраныстың өзгеруіне
техникалық және кәсіптік білім беру жүйесінің
Қазақстанның халықаралық рейтингтерде жоғары
икемді түрде әрекет етуі жеткіліксіз; ел ішіндегі
орындарды иеленуіне жол ашты (Жастардың әл-ауқат
индексі және Жастардың жаһандық даму индексі).
жастардың бейберекет көші-қоны үрдісінің орын
3.
Денсаулық
- азаматтардың әл-ауқатын
алуы, экономикалық белсенді тұрғындардың жүріп-
анықтайтын маңызды көрсеткіштердің бірі.
тұруына және олардың әлеуетін толық пайдалануға
кедергі жасайтын тұрғын үй нарығы қолжетімділігінің
Аурулардың алдын алу және салауатты өмір салтын
нашар дамуы.
насихаттау денсаулықты сақтаудың маңызды шарты
болып табылады. Негізінен әлеуметтік маңызы бар
Өзін-өзі
жұмыспен қамтығандар арасында
аурулар (туберкулез, АИТВ, нашақорлық, жыныстық
ересектерге қарағанда жастар жиірек кездеседі.
жолмен берілетін инфекциялар және т.б.) көбіне
Жастар кәсіпкерлігін дамытуда ілгерілеу байқалады.
6. Жастар арасындағы қылмыс мәселесі кез-келген
жасөспірімдер мен жастардың денсаулығына қауіп
мемлекет үшін маңызды. Жалпы ел бойынша қылмыс
төндіреді. Балалар мен жеткіншектер арасындағы
әлеуметтік маңызы бар аурулардың таралуына
деңгейі төмендегенін атап өткен жөн. Кәмелет жасқа
бірнеше себеп ықпал етеді: әлеуметтік тұрғыда
толмағандар арасында да қылмыстың азаю үрдісі
бейімделе алмау, гигиеналық сауаттың төмендігі,
орын алып отыр.
Әкімшілік жауапкершілікке тартылған кәмелеттік
қоршаған ортадағы жағдайлар, жыныстық қатынасқа
жасқа толмағандардың саны кеми түсті.
ерте түсу және т.б.
Өкінішке орай, белсенді түрде өмір сүретін балалар
Есірткіні қолдану нәтижесінде жасалған қылмыстар
мен жасөспірімдердің, жастардың саны едәуір төмен.
азайғаны байқалады. Медицина мекемелерінің
Оқушылардың жартысынан көбінде денсаулығы
есірткіге салынуды анықтауында төмендеу үрдісі
байқалады.
нашар, әскерге шақырылатын жастардың 40%-дан
Сонымен
қатар
психотропты
заттарды
астамында денсаулығы әскери қызметтің талаптарына
сай емес.
қолданатындардың саны көбейген. Қазақстандық
Қазақстандағы спорт секцияларымен қамтылған
қоғам үшін өзіне өзі қол жұмсау және өзіне өзі қол
балалардың саны әлемдік орташа көрсеткіштерден
салуға әрекеттену өзекті мәселелердің бірі болып
қалып отыр.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

«Қазақстан жастары - 2014»
“Жастар”
88
ұлттық баяндамасы
ғылыми-зерттеу орталығы
Өз мақсаттарын іске асыру үшін жастарды алдап-
бойынша клубтардың келешегі бар.
арбайтын деструктивті күштердің ықпалына өскелең
Осылайша, қазақстандық жастардың қазіргі ахуалын
ұрпақтың түсу қауіпі үлкен. Жастар арасындағы
талдау оң үдерістерді және түйіткілді тұстарды
максимализм,
сонымен
қатар
әлеуметтік-
анықтап берді. Олар қазақстандық жастардың
экономикалық мәселелер және діни сауаттылықтың
өміріндегі негізгі мәселелердің алуан қырлы және
төмендігі жастарды заңға қайшы әрекеттерге
көп аспектілі тұстарын зерделеуге, жастар саясаты
итермелейтін қолайлы психологиялық жағдайлар
қатысушыларына арналған қорытындылар
мен
туғызады.
ұсыныстарды әзірлеуге жол ашты.
Сонымен қатар жаңа байланыс технологияларының
дамуы жастардың экстремистік және лаңкестік
ұйымдардың радикалды идеялары ықпалына түсу
қатерін арттырады.
Жастар арасындағы қылмыстың алдын алу
бағытында ведомствоаралық және салааралық өзара
іс-қимылдың жеткіліксіздігі өзекті мәселелердің бірі
болып отыр.
7. Жастардың қоғамдық белсенділігінің жоғары
деңгейі қазіргі қоғамның демократиялануының
маңызды индикаторына айналды. Қазақстандық
жастар қоғамдық-саяси үрдістердің белсенді
субъектісі болып табылады.
Жастар
қоғамдық
бірлестіктерінің,
саяси
партиялардың, кәсіподақтардың, этномәдени және
басқа бірлестіктердің қызметіне араласу, мемлекеттік
қызметте еңбек ету - қазақстандық жастардың саяси
қызметінің неғұрлым кең таралған түрлері болып
табылады.
Жастардың мемлекеттік қызметтегі мансапқа
ұмтылысы тұрақты үрдіске айналып отыр.
Жастар қоғамдық ұйымдарына қатысу жастардың
саяси белсенділігінің маңызды түрі болып табылады.
Сонымен қатар тек «қағаз» жүзінде ғана қызмет ететін
жастар ұйымдары да кездеседі.
Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс жастар қоғамдық
ұйымдарын қаржыландырудың, яғни олардың қызмет
етуінің басты көзі болып табылады. Жастардың
нақты мәселелерін (мүмкіндіктері шектеулі жандарға
қолғабыс ету, тәртібі қиын жасөспірімдермен жұмыс,
жастарға арналған оңалту орталықтарына бас-
көз болу) шешумен айналысатын үкіметтік емес
ұйымдардың саны көп емес.
Кейбір жастар ұйымдарының легитимділік
дағдарысына ұшырауы олардың қатарындағы
жастардың азаюына әсер етуде.
8. Баяндамада алғаш рет жаңа бірегейлікті саналы
түрде іздеудің, әлеуметтік мәдени өмірдің әртүрлі
салаларында жаңа стильді құрудың нәтижесі ретінде
жастардың субмәдениеті қарастырылады. Жастардың
қандай да бір субмәдениет
(бейресми бірлестік)
шеңберінде болуы және оған қызығушылығы, әдетте
бірнеше жылға созылады. Бұл оның құрылымы
тұрақты емес екендігін көрсетеді.
Жастардың тек 11,3 % ресми емес қауымдастықтарға
мүше екендігін айтса, 88,7%-ы жастардың бейресми
қозғалыстарына қатысы жоқ екендігін көрсетті.
Мәдени әлеуметтендіру тұрғысынан Қазақстанда
мәдени өмір мен бос уақытты түрлендіруде, кеңейтуде
тұлғаның жас ерекшелігі бойынша қажеттіліктерге
барынша жауап беретін өзіндік әрекеттің ерекше түрі
саналатын әуесқой бірлестіктер мен қызығушылық

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

“Жастар”
«Қазақстан жастары - 2013»
ғылыми-зерттеу орталығы
ұлттық баяндамасы
89
ҰСЫНЫСТАР
бағалау және әлеуметтік қызметкерлерге арналған
оқу орталықтары ретінде пайдалану мүмкіндігі
Қазақстан Республикасындағы жастардың қазіргі
қарастырылсын.
жағдайына жүргізілген талдау жастар саясатына
қатысушыларға ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау
береді.
және әлеуметтік даму министрлігіне:
насихаттаудың әртүрлі құралдары мен әдістерін
Орталық мемлекеттік органдарға:
пайдалана отырып, жастардың барлық санаттары
жастарға қатысты мемлекеттік және салалық
арасында салауатты өмір салтын кеңінен дәріптеу
бағдарламаларды жүзеге асыру мәселелері туралы
бағытында жүйелі жұмысты ұйымдастыру;
жастар арасында жүйелі ақпараттық-түсіндіру
жастарды
жұмыспен
қамтуға
септесетін
жұмыстарын жүргізу;
бағдарламалардың
аясында
қабылданатын
жастар бастамаларын қолдаудың тетіктері мен
шаралардың атаулылығы мен құрылымын жақсарту
құралдарын табу;
мәселесін пысықтау, ауқымын кеңейту, олардың
жастар арасындағы қылмыстың өсуіне жол
жүйелі сараптамасын және әсер етуін бағалауды
бермеу үшін мүдделі құрылымдардың арасындағы
қарастыру.
ведомствоаралық үйлестіруді және салааралық өзара
іс-қимылды күшейту.
Қазақстан Республикасының Мәдениет және
спорт министрлігіне:
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым
мүмкіндігі шектеулі жастарды дене шынықтыру
министрлігіне:
және спортқа тарту қызметін көрсету бойынша
орталық мемлекеттік органдардың стратегиялық
мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс лоттарының санын
жоспарларына және жергілікті атқарушы органдардың
көбейту шараларын қабылдау;
аумақтарды дамыту бағдарламаларына жастармен
мемлекеттік
әлеуметтік
тапсырыс туралы
жұмысқа қатысты индикаторларды/көрсеткіштерді
заңнаманың мемлекеттік әлеметтік тапсырыс
енгізу жұмысын жалғастыру;
бойынша жоба аясында қызметті жеткізушіге
жастармен жұмыс жүргізетін
мамандарды
материалдық базаны жетілдіру құқығын ұсыну
кәсіби даярлаудың түрлі формаларын енгізу:
бөлігін жетілдіру; оқыту сипатындағы іс-шараларды
жоғары оқу орындарының оқу жоспарына енгізу
жүзеге асыру (жастар ұйымдарының қызметкерлеріне
мақсатында
«Жастар саясатының негізі» пәнін
арналған тренингтер, курстар); волонтерлік
әзірлеу; гуманитарлық бағыттағы жоғарғы оқу
қозғалысты дамыту туралы заңнамалық акт қабылдау
орындарына «Қазақстан Республикасындағы жастар
қажет.
саясаты» деген элективті курсты енгізу; жастар
саясатына қатысушыларға біліктілікті арттырудың
Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика
сертификацияланған курстарын ұйымдастыру және
министрлігі:
оларды бәсекелі ортаға жіберу бойынша ұсыныстар
жастарды тиімді
жұмысқа орналастыруды
дайындау;
қамтамасыз ету бойынша ұлттық іс-әрекеттер
жастар саясаты институттарының жұмысын
жоспарын әзірлеу мүмкіндігін қарастыру;
үйлестіру, мемлекеттік жастар саясатын жүзеге
жастар кәсіпкерлігін дамытуға бағытталған
асыру мәселелері бойынша ведомствоаралық және
шағын және орта бизнес секторларын күшейту мен
салааралық өзара іс-қимылды күшейту;
кеңейтуге басымдық беріп, кәсіпкерлік ортаны
кәсіби бағдар жұмысына инновациялық тәсілдерді
жақсарту бойынша жұмыстарды жалғастыру керек.
және заманауи әдістерді енгізу арқылы жастардың
кәсіби бағдарлаумен толық қамтылуын қамтамасыз
Қазақстан
Республикасының
Энергетика
ету;
министрлігіне:
ғылыми жаратылыстану және техникалық бағыттар
ірі қалалардың «жасыл белдеуін» күзету, тұщы ауыз
бойынша қосымша білім беру ұйымдарын көбейту
су көздерін қорғау және аумақтарды абаттандыру мен
мүмкіндігін қарастыру;
тазалау бойынша жастардың бастамаларын қолдау;
қызметі жастарға әлеуметтік-құқықтық көмек
экологиялық білім беру арқылы жастардың
көрсетуге бағытталған үкіметтік емес ұйымдарға
экологиялық мәдениетін дамыту керек.
мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс бойынша лоттарды
қаржыландыруды ұлғайту;
Жергілікті атқарушы органдарға:
балалардың құқықтарын қорғауды жетілдіру және
барлық деңгейдегі жастар саясаты бойынша
құқықбұзушылықтардың алдын алу мақсатында
кеңестердің жұмыс тиімділігін арттыру, ондағы
кәмелеттік
жасқа
толмағандарды
бейімдеу
жастардың санын көбейту, жастардың маңызды
орталықтарына төтенше жағдайларда балаларды
мәселелерін шешуге бағытталған мақсатты жұмысты
орналастыру, балалар мен отбасыларына қысқа
ұйымдастыру (баспанамен қамтамасыз ету, жұмыспен
мерзімді интенсивті жұмыс жүргізу (сол жерде тұруын
қамту мәселелері, жас отбасыларды қолдау және т.б.);
қоса алғанда) орталығы, сонымен қатар жағдайды
жергілікті атқарушы органдардың құрылымына
жастар саясаты мәселелерімен айналысатын

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

«Қазақстан жастары - 2014»
“Жастар”
90
ұлттық баяндамасы
ғылыми-зерттеу орталығы
жұмысшылардың штаттық бірлігін енгізу немесе
басқа шараларды қабылдау арқылы ауылдық
жерлердегі жастар саясатының институционалдық
дамуы мәселелерін шешу;
жастардың қажеттіліктері мен мұқтаждықтарын
қанағаттандыра
отырып,
жастардың
түрлі
санаттарымен жұмысты жүргізудің жаңа түрлерін
енгізу;
қызығушылықтары бойынша студенттік және
аулалық клубтарды құру арқылы бұқаралық спорт
түрлерін дамыту, қалаларда спорттық алаңқайлар
мен велосипед жолдарының санын ұлғайту;
жастар дене шынықтыру және спортпен шұғылдануы
үшін спорттық нысандар мен ғимараттардың
қолжетімділігін қамтамасыз ету шараларын ұсыну;
ауылдық жерлерде ұлттық спорт түрлерін дамытуға
және ауыл жастары үшін спорттық интернаттарды
ашуға жан-жақты қолғабыс ету;
жастардың тұрғылықты жері бойынша мәдени-
демалыс инфрақұрылымын дамыту (аулалық клубтар
және жастардың қызығушылықтары бойынша басқа
клубтар) керек.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет
істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл
агенттігіне:
мемлекеттік қызмет жүйесінде сайланатын
қызметтерге жастар квоталарын енгізу туралы
мәселені пысықтау ұсынылады.
Ұлттық компаниялар мен ірі өнеркәсіп
кәсіпорындарына:
жұмысшы жастардың мәселелерін шешуге
бағытталған жастар ісі жөніндегі кеңестерді/
комитеттерді құруды жалғастыру ұсынылады.
Жастар ұйымдарына:
бірреттік шараларды өткізуден бас тартып,
жастардың түрлі топтарындағы нақты мәселелерді
шешуге бағытталған жұмысты күшейту, қызметті
қайта бағдарлау;
табиғатты қорғау қызметтері мен ұйымдарының
жұмысын бақылауға қатысу;
жастар коммуникациясының түрлі формаларын
дамыту;
аулалық клубтарға қолғабыс ету, өз қызметі
аясында жастар субмәдениеттерінің өкілдерін жастар
жобаларын жүзеге асыруға тарту.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Совет по молодежной
Министерство
Научно-
политике при Президенте
образования и науки
исследовательский центр
Республики Казахстан
Республики Казахстан
«Молодежь»
НАЦИОНАЛЬНЫЙ ДОКЛАД
«МОЛОДЕЖЬ КАЗАХСТАНА - 2014»
АСТАНА - 2014

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

СОДЕРЖАНИЕ
ВВЕДЕНИЕ
93
ГЛАВА 1
Демографическая характеристика молодежи Республики Казахстан
95
1.1. Численность молодежи в возрасте от 14 до 29 лет
96
1.2. Половозрастная структура молодежи
98
1.3. Рождаемость, брачность и разводимость среди молодежи
99
1.4. Смертность среди молодежи
100
1.5. Внешняя и внутренняя миграция молодежи
101
ГЛАВА 2
Реализация государственной молодежной политики
107
2.1. Основные тенденции государственной молодежной политики в Республике Казахстан
108
2.2. Казахстанская молодежь в мировых рейтингах
113
2.3. Мировой опыт реализации государственной молодежной политики
115
ГЛАВА 3
Здоровье молодого поколения
118
3.1. Социально значимые болезни молодежи
119
3.2. Здоровый образ жизни и спортивно-оздоровительная работа среди молодежи
123
3.3. Молодежь и здоровье (по итогам социологического исследования)
125
ГЛАВА 4
Образование и наука в жизни молодежи
128
4.1. Доступность и качество образования для молодежи
129
4.2. Молодежь в науке и инновациях: векторы развития
132
ГЛАВА 5
Социально-экономическое положение молодежи
137
5.1. Молодежь и рынок труда
138
5.2. Молодежное предпринимательство
142
5.3. Социальная поддержка молодежи
143
ГЛАВА 6
Преступность в молодежной среде
147
6.1. Общая характеристика преступлений и правонарушений в молодежной среде
148
6.2. Вопросы суицида среди молодежи
151
6.3. Проблемы религиозного экстремизма в молодежной среде
152
ГЛАВА 7
Молодежь в общественно-политических процессах
153
7.1. Состояние и основные тенденции участия молодежи в общественно-политической
жизни страны
154
7.2. Уровень протестной активности молодежи: мнение молодых казахстанцев
163
7.3. Ценностные ориентации молодежи Казахстана
164
ГЛАВА 8
Молодежные субкультуры
169
8.1. Субкультура как социокультурная система
170
8.2. Такие разные, такие непохожие
171
8.3. Досуг как культурное пространство социальной активности молодежи
175
ЗАКЛЮЧЕНИЕ
178
РЕКОМЕНДАЦИИ
180

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ВВЕДЕНИЕ
В условиях геополитического кризиса, новых
вызовов и угроз, стоящих перед страной,
Президентом страны Н.А. Назарбаевым в новом
Послании народу Казахстана «Нұрлы жол - путь
в будущее» поставлены глобальные задачи по
реализации новой экономической политики,
развитию индустриальной, энергетической
и социальной инфраструктуры, поддержке
малого и среднего бизнеса, деловой активности
населения.
Во многом эти задачи осуществимы при
наличии патриотичной, физически и морально
здоровой, способной к созиданию, уверенной
в себе, креативной, трудолюбивой и активной
молодежи. От уровня развития казахстанской
молодежи, ее положения в обществе зависит
будущее Казахстана,
основы которого
закладываются в настоящем.
В связи с этим представляют большой
научный и общественный интерес знания о
современной молодежи Казахстана.
В Национальном докладе
«Молодежь
Казахстана
-
2014», подготовленном Научно-
исследовательским центром
«Молодежь»
(далее
- НИЦ
«Молодежь») по заказу
Министерства образования и науки Республики
Казахстан, рассмотрено положение молодежи,
численность которой составила на начало
2014 года 4 293 353 человека, или 25% от всей
численности населения Казахстана.
Следует отметить, что это второй подобный
доклад, подготовленный НИЦ
«Молодежь».
В
2013 году издан Национальный доклад
«Молодежь Казахстана - 2013», обсужденный
на экспертных площадках с участием
представителей государственных органов,
научной
общественности,
молодежных
организаций и получивший позитивную оценку.
Продолжение практики по подготовке
такого доклада продиктовано потребностью
системного анализа развития потенциала
молодежи Казахстана в целях прогнозирования
ситуации и процессов в молодежной среде.
Цель Национального доклада
«Молодежь
Казахстана
-
2014»
- научное рассмотрение
состояния и основных тенденций в молодежной
среде Казахстана в 2014 году.
Национальный доклад состоит из
8 глав,
в которых детально описаны социально-
демографические процессы в молодежной
среде; подробно проанализированы такие
важнейшие составляющие жизнедеятельности

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

молодого
поколения,
как
здоровье,
2014 году. В каждом массовом социологическом
образование
и
наука,
социально-
опросе приняли участие по 2000 респондентов
экономическое
положение,
участие
в
в возрасте от 14 до 29 лет всех социальных
общественно-политических
процессах,
групп, проживающих в 14 областях Казахстана,
ценностные ориентации молодежи.
городах республиканского значения Астана и
Рассмотрены
состояние
и причины
Алматы. Кроме того, в докладе использованы
преступности,
профилактические
меры
результаты
национальных
онлайн-
по предупреждению правонарушений и
консультаций с молодежью Казахстана,
преступности в молодежной среде.
проведенных НИЦ «Молодежь» по инициативе
Отдельная глава посвящена анализу
Мажилиса Парламента Республики Казахстан и
молодежных
субкультур,
исследованию
при поддержке совместной программы Детского
причинно-следственных связей вовлечения
фонда ООН
(ЮНИСЕФ) и Представительства
молодежи в неформальные объединения, а
Европейского Союза в Казахстане. В
также типологии субкультур.
консультациях приняли участие 564 молодых
Подробно изложены вопросы реализации
человека посредством фокус-групп и
3616
государственной молодежной политики, ход
молодых людей высказали мнение в онлайн-
исполнения государственных и отраслевых
опросе.
программ,
затрагивающих
положение
Полученные
результаты
исследования
молодежи.
позволили
выработать
практические
Впервые проанализирован мировой опыт
рекомендации для заинтересованных сторон
молодежной политики
10
стран разных
(госорганы, институты молодежной политики),
регионов с различным уровнем социально-
направленные на эффективную реализацию
экономического развития на основе изучения
государственной молодежной политики в
оригинальной литературы на английском языке.
Республике Казахстан.
Кроме того, в доклад включены данные
Национальный доклад «Молодежь Казахстана
международных индексов: Индекс благополучия
-
2014» адресован государственным органам,
молодежи
(Youth Wellbeing Index, YWI) и
научной общественности, всем институтам
глобальный Индекс развития молодежи (Youth
молодежной
политики,
международным
Development Index, YDI), появление которых
организациям, СМИ; всем, кому не безралично
является свидетельством возрастания важности
будущее Казахстана; всем, кто профессионально
и значимости проблем молодежи в мировом
занимается вопросами молодежной политики.
сообществе. Примечательно, что Казахстан в
индексе YDI из 170 стран занимает 27 место (по
расчетам международных экспертов), в Индексе
YWI - 10 позицию из 31 страны мира.
В результате можно сделать вывод, что
Казахстан находится в мейнстриме лучших
мировых подходов
в
осуществлении
молодежной политики и достигает высокой
планки в решении вопросов развития
молодежи.
Национальный доклад «Молодежь Казахстана
-
2014» базируется на научных сведениях,
официальных данных центральных и
местных исполнительных органов, крупных
промышленных предприятий и национальных
компаний, сведениях из Интернет-ресурсов в
открытом доступе.
Доклад снабжен большим количеством
инфографиков, таблиц, в которых приведены
достоверные статистические и иные данные.
Доказательной базой в докладе служат
массовые и экспертные социологические
исследования, проведенные НИЦ «Молодежь» в

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ГЛАВА 1
ДЕМОГРАФИЧЕСКАЯ
ХАРАКТЕРИСТИКА
МОЛОДЕЖИ РЕСПУБЛИКИ
КАЗАХСТАН

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Национальный доклад
Научно-исследовательский
96
«Молодежь Казахстана - 2014»
центр «Молодежь»
1.1. ЧИСЛЕННОСТЬ МОЛОДЕЖИ
Рис. 1.3
В ВОЗРАСТЕ ОТ 14 ДО 29 ЛЕТ
Численность молодежи в разрезе
По данным Комитета по статистике
город / село (человек), на начало 2014 г.
Министерства
национальной
экономики
Республики Казахстан
(далее
- Комитет по
статистике), по состоянию на начало 2014 года
численность молодежи Республики Казахстан
в возрасте от 14 до 29 лет составляла 4 293 353
2 358 722
1 934 631
человека (рис. 1.1).
городская
сельская
молодежь
молодежь
Рис. 1.1
Источник: Комитет по статистике
Численность молодежи
Республики Казахстан
Для республики характерно неравномерное
(1992-2013 гг., человек), на конец года
распределение молодежи в разрезе регионов.
Наибольшая численность молодежи представлена
4 376 178
в Южно-Казахстанской
(729
251) и Алматинской
4 293 353
(486
710)
областях. Наименьшая численность
4 089 539
молодежи отмечена в Северо-Казахстанской (120 677)
4 101 281
и Атырауской (146 263) областях (рис. 1.4а).
Вместе с тем на начало 2014 года в территориальном
разрезе наибольшая доля молодежи от общей
численности населения регионов представлена в
г. Алматы
-
27,8%, Актюбинской области
-
27,1%,
г. Астана
-
26,8%. Наименьшая доля молодежи
отмечается в Северо-Казахстанской
(21,0%)
и
1992
2002
2012
2013
Источник: Комитет по статистике
Рис. 1.4а
Численность молодежи Республики
Казахстан в разрезе регионов
За двадцать два года численность молодежи
(человек), на начало 2014 г.
выросла на 286 639 человек (4,75%).
В структуре современного казахстанского
729 251
общества молодежь составляет 25,01% (рис. 1.2).
Южно-Казахстанская область
486 710
По численности городская молодежь (54,9%)
Алматинская область
несколько преобладает над сельской
(45,1%)
419 664
(рис. 1.3).
г.Алматы
322 431
Карагандинская область
316 595
Рис. 1.2
Восточно-Казахстанская область
265 921
Жамбылская область
Численность молодежи от общей
219 333
численности населения страны
Актюбинская область
218 589
(человек), на начало 2014 года
г. Астана
208 279
Костанайская область
191 797
Кызылординская область
4 293 353
170 439
Молодежь РК
Павлодарская область
169 558
Акмолинская область
17 160 774
153 916
Мангистауская область
Население РК
153 930
Западно-Казахстанская область
146 263
Атырауская область
120 677
Северо-Казахстанская область
Источник: Комитет по статистике
Источник: Комитет по статистике

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Научно-исследовательский
Национальный доклад
центр «Молодежь»
«Молодежь Казахстана - 2014»
97
Рис. 1.4б
Рис. 1.5а
Численность молодежи по отношению
к численности населения регионов (в %),
Численность молодежи по возрастным
на начало 2014 г.
группам по отношению к общей численности
27,8%
г. Алматы
молодежи (человек и в %), на начало 2014 г.
27,1%
Актюбинская область
26,8%
г. Астана
26,7%
Южно-Казахстанская область
26,2%
Мангистауская область
27,2%
34,9%
37,9%
25,9%
Кызылординская область
25,8%
Атырауская область
1 169 415
1 497 595
1 626 343
24,7%
Западно-Казахстанская область
24,5%
Алматинская область
24,5%
Жамбылская область
14-18 лет
19-23 года
24-28 лет
23,6%
Костанайская область
Источник: Комитет по статистике
23,5%
Карагандинская область
23,1%
Акмолинская область
22,7%
Восточно-Казахстанская область
Павлодарской (22,6%) областях (рис. 1.4б).
22,6%
Павлодарская область
В мировой практике существуют различные
21,0% Северо-Казахстанская область
подходы к определению возрастных групп
Источник: Комитет по статистике
молодежи, исходя из степени их
вовлеченности
Рис. 1.5б
Половозрастная структура населения Казахстана, на конец 1992, 2002 гг.
На конец 1992 года
На конец 2002 года
100+
100+
99
99
96
96
92
92
88
88
84
84
80
80
76
76
72
72
68
68
64
64
60
60
56
56
52
52
48
48
44
44
40
40
36
36
32
32
12
12
8
8
4
4
0
0
200
150
100
50
0
0
50
100
150
200
200
150
100
50
0
0
50
100
150
200
Численность населения, тысяч
Численность населения, тысяч
Мужчины
Женщины
Мужчины
Женщины
Источник: Комитет по статистике

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Национальный доклад
Научно-исследовательский
98
«Молодежь Казахстана - 2014»
центр «Молодежь»
в
социально-экономические
отношения и
психолого-физиологических особенностей. Самым
Рис. 1.6
распространенным является подход, согласно
Гендерный состав молодежи Республики
которому молодежь можно условно разделить
на 3 возрастные группы: ювенальная - 14-18 лет;
Казахстан (в %, от общей численности
постювенальная - 19-23 года и старшая группа - 24-
молодежи), на начало 2014 г.
28 лет.
На сегодняшний день в структуре молодежи
Казахстана наиболее многочисленной является
50,23%
49,77%
старшая возрастная группа (рис. 1.5а).
Мужчины
Женщины
Существенные диспропорции в численности
молодежи в разрезе возрастных групп связаны с
увеличением рождаемости во второй половине 1980-х
Источник: Комитет по статистике
годов и постепенным ее снижением, обусловленным
социально-экономическим кризисом в 90-е годы ХХ
превосходстве лиц мужского пола. Молодое
века (рис. 1.5б, рис. 1.5в).
население страны составляет
2
156
754 мужчины
и 2 136 599 женщин (рис. 1.6).
1.2. ПОЛОВОЗРАСТНАЯ
Наибольшее число женщин и мужчин
зафиксировано в возрастной группе молодежи 24-28
СТРУКТУРА МОЛОДЕЖИ
лет - 19,2% и 18,7% соответственно (рис. 1.7).
По состоянию на начало
2014 года в городах
Гендерный состав населения в возрасте от 14 до 29
страны проживали
1
149
757 молодых мужчин и
лет свидетельствует о незначительном численном
1 208 965 молодых женщин, что составляло 26,8% и
Рис. 1.5в
Половозрастная структура населения Казахстана, на конец 2012, 2013 гг.
На конец 2012 года
На конец 2013 года
100+
100+
99
99
96
96
92
92
88
88
84
84
80
80
76
76
72
72
68
68
64
64
60
60
56
56
52
52
48
48
44
44
40
40
36
36
32
32
12
12
8
8
4
4
0
0
200
150
100
50
0
0
50
100
150
200
200
150
100
50
0
0
50
100
150
200
Численность населения, тысяч
Численность населения, тысяч
Мужчины
Женщины
Мужчины
Женщины
Источник: Комитет по статистике

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Научно-исследовательский
Национальный доклад
центр «Молодежь»
«Молодежь Казахстана - 2014»
99
Рис. 1.7
Рис. 1.8б
Половозрастная структура молодежи
Коэффициенты рождаемости
(человек), на начало 2014 г.
по возрастным группам молодежи
(число родившихся на 1 000 женщин), 2013 г.
804214
822129
754956
742639
597584571831
19,01
15-18 лет
19-23 года
24-28 лет
164,28
141,03
14-18 лет
19-23 года
24-28 лет
Источник:
Комитет по статистике
Мужчины
Женщины
Источник: Комитет по статистике
28,2% соответственно.
Увеличение числа молодежи в городах Казахстана
Рис. 1.9
связано с образовательными и трудовыми целями
Коэффициенты рождаемости по
выпускников школ, колледжей и вузов.
возрастным группам молодежи и регионам
(число родившихся на 1 000 женщин), 2013 г.
1.3. РОЖДАЕМОСТЬ, БРАЧНОСТЬ
И РАЗВОДИМОСТЬ СРЕДИ МОЛОДЕЖИ
19,85
122,74
147,32
Акмолинская область
В общей картине рождаемости в Казахстане
17,81
118,99
163,10
коэффициенты
рождаемости
у
молодежи
Актюбинская область
значительно выше, чем у представительниц других
21,94
161,88
179,05
групп репродуктивного возраста (рис. 1.8а).
Алматинская область
На многочисленную возрастную группу женщин 24-
31,41
193,27
196,80
28 лет приходится наибольшая рождаемость детей
Атырауская область
(164,28 рождений на 1000 женщин) (рис. 1.8б).
15,53
104,38
130,15
В региональном разрезе наибольшее количество
Восточно-Казахстанская область
рождений детей у женщин возрастной группы 24-
26,99
195,93
209,86
28 лет отмечается в Южно-Казахстанской
(230,45);
Жамбылская область
Кызылординской
(216,57) и Жамбылской
(209,86)
16,87
130,64
157,58
областях.
Западно-Казахстанская область
Наименьшее число рождений детей в данной
19,53
115,40
136,63
возрастной группе зафиксировано у женщин
Карагандинская область
г. Алматы (104,27), Костанайской (106,53) и Восточно-
17,29
96,14
106,53
Костанайская область
Казахстанской
(130,15)
областей соответственно
13,76
167,82
216,57
(рис. 1.9).
Кызылординская область
30,27
205,90
209,99
Мангистауская область
Рис. 1.8а
19,15
113,72
131,84
Коэффициенты рождаемости
Павлодарская область
по возрастным группам (число родившихся
16,64
118,24
133,86
на 1 000 женщин), 2013 г.
Северо-Казахстанская область
17,93
217,97
230,45
Коэффициент рождаемости
Южно-Казахстанская область
158,13157,12
15,91
109,37
153,62
г. Астана
108,13
8,51
53,60
104,27
61,02
г. Алматы
33,64
14,97
0,77
15-18 лет
15-19
20-24
25-29
30-34
35-39
40-44
45-49
19-23 года
Возрастные группы матерей
24-28 лет
Источник: Комитет по статистике
Источник: Комитет по статистике

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Национальный доклад
Научно-исследовательский
100
«Молодежь Казахстана - 2014»
центр «Молодежь»
Рис. 1.10
Рис. 1.11
Брачность (человек), 2013 г.
Коэффициенты рождаемости по возрастным
группам молодежи в разрезе город-село
вступившие в брак (по брачному состоянию),
(число родившихся на 1 000 женщин), 2013 г.
из них:
прежде не состоявшие в браке
вдовые
185,09
176,04
разведенные
151,02
не указавшие состояние в браке
116,55
Женихи
17,93 20,00
<18
101
101
0
0
0
18-19
3612
3592
2
3
15
15-18 лет
19-23 года
24-28 лет
20-24
57563
56705
117
704
37
Городское население
Сельское население
25-28
52986
49847
142
2953
44
Источник: Комитет по статистике
Невесты
Коэффициент рождаемости у сельских молодых
<18
1392
1 390
0
0
2
женщин страны выше, чем у городских, во всех
18-19
19707
19 545
27
36
99
возрастных группах молодежи (рис. 1.10).
В сельской местности по показателям рождаемости
20-24
79862
78 087
200
1 471
104
среди молодежи на первом месте (по состоянию за
2013 год) Южно-Казахстанская область (возрастная
25-28
33151
29 617
195
3 308
31
группа 24-28 лет - 241,44 рождения на 1000 женщин,
Источник: Комитет по статистике
возрастная группа 19-23 года - 237,43).
БРАЧНОСТЬ
Рис. 1.12а
Возрастные группы молодежи страны 20-24 года и
25-28 лет имеют наибольший процент состоящих в
Разводы по возрастным группам бывших
браке (рис. 1.11).
супругов (по стране, человек), 2013 г.
Процесс образования супружеских пар в Казахстане
среди молодежи за 2013 год более активным отмечен
Мужчины
8661
в возрастной группе 20-24 года (79862 женщины и
57563 мужчины).
3427
РАЗВОДИМОСТЬ
34
Наибольший процент разводов в республике в 2013
году наблюдался в возрастной группе 25-28 лет как у
1
18-19
20-24
25-28
мужчин, так и у женщин (рис. 1.12а).
<18 лет
лет
года
лет
В регионах наибольшее количество разводов
отмечено у мужчин и женщин в г. Алматы, Алматинской
Женщины
и Карагандинской областях (рис. 1.12б).
10839
1.4. СМЕРТНОСТЬ СРЕДИ МОЛОДЕЖИ
7455
Возрастной коэффициент смертности молодежи -
это соотношение общего числа умерших (в возрасте
370
14-28 лет) за отчетный год к численности населения,
13
выраженное в промилле (‰), т.е. на 1000 человек.
18-19
20-24
25-28
Наибольший возрастной коэффициент смертности
<18 лет
лет
года
лет
в 2013 году наблюдался среди молодых мужчин страны
Источник: Комитет по статистике
–
1,70
‰. Максимальное значение коэффициента

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Научно-исследовательский
Национальный доклад
центр «Молодежь»
«Молодежь Казахстана - 2014»
101
Рис. 1.12б
Разводы в разрезе пола и регионов (человек), 2013 г.
Мужчины
Женщины
Акмолинская область
581
889
Актюбинская область
636
914
Алматинская область
1235
1949
Атырауская область
520
714
Восточно-Казахстанская область
1081
1664
Жамбылская область
586
976
Западно-Казахстанская область
470
729
Карагандинская область
1254
1946
Костанайская область
827
1209
Кызылординская область
382
635
Мангистауская область
458
635
Павлодарская область
710
1110
Северо-Казахстанская область
439
669
Южно-Казахстанская область
1006
1693
г. Астана
653
1062
г. Алматы
1285
1883
Источник: Комитет по статистике
смертности отмечается в старшей возрастной группе
молодежи (24-28 лет) - 2,47 ‰. (рис.1.13а).
Рис. 1.13а
В гендерном разрезе и по типу поселения
Возрастные коэффициенты смертности
смертность выше среди сельских мужчин (рис. 1.13б).
молодежи по полу, промилле
В разрезе регионов наивысшие показатели
возрастного коэффициента смертности отмечаются в
Всего:
Акмолинской (1,75‰), Северо-Казахстанской (1,73‰) и
Мужчины
1,70
0,65
Восточно-Казахстанской (1,56 ‰) областях (рис. 1.13в).
Женщины
В
2013 году основными причинами смерти
молодежи стали несчастные случаи, отравления
и травмы, болезни системы кровообращения,
0,79
14-18
0,44
новообразования (рис. 1.13г).
1,63
19-23
0,64
2,47
24-28
0,83
1.5. ВНЕШНЯЯ И ВНУТРЕННЯЯ
Источник: Комитет по статистике
МИГРАЦИЯ МОЛОДЕЖИ
Казахстанской (-574) и Северо-Казахстанской
(-555)
Анализ внешней миграции молодого населения
областях, что связано с тенденцией миграции
страны показывает, что пик мобильности приходится
населения из приграничных районов Казахстана в
на возрастную группу молодежи
24-28 лет,
Россию (рис. 1.15).
преимущественно женского пола (рис. 1.14).
В миграционном обмене Казахстана и стран СНГ
В
2013 году положительное сальдо внешней
в
2013 году наибольшее количество прибывших
миграции молодежи отмечается в Мангистауской
в нашу страну из числа молодежи отмечено в
(1286 человек) и Алматинской (1119 человек) областях.
Мангистауской
(1223) и Южно-Казахстанской
(780)
Отрицательное сальдо отмечено в Восточно-

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Национальный доклад
Научно-исследовательский
102
«Молодежь Казахстана - 2014»
центр «Молодежь»
Рис. 1.13б
Рис. 1.13г
Коэффициенты смертности
Показатели смертности молодежи страны
в разрезе возрастных групп, 2013 г.
(по основным группам причин смерти),
человек, 2013 г.
От болезней
Мужчины
системы
кровообращения
Женщины
город
село
14-18 лет
0,61
0,95
0,41
0,46
3402
331
271
1,47
1,82
19-23 лет
0,54
0,78
От несчастных
2,37
2,61
От
24-28 лет
случаев, отравлений
0,82
0,84
новообразований
и травм
Источник: Комитет по статистике
Источник: Комитет по статистике
Рис. 1.14
Рис. 1.13в
Иммигранты и эмигранты
Коэффициенты смертности
среди молодежи, 2013 г., в %
молодежи в разрезе регионов
и возрастных групп, 2013 г.
мужчины женщины
0,78
1,81
2,51
1,75
14-18 лет
38,4
44,1
Иммигранты
17,5
Акмолинская область
19-23 лет
0,45
1,10
1,63
1,13
15,4
41,1
24-28 лет
45,0
Актюбинская область
Всего
0,58
1,34
1,78
1,30
Алматинская область
14-18 лет
19-23 лет
24-28 лет
0,56
1,28
1,33
1,09
Атырауская область
42,0
36,5
22,0
0,83
1,35
2,26
1,56
Восточно-Казахстанская область
Эмигранты
19,3
35,5
45,1
0,74
1,09
1,85
1,23
Жамбылская область
Источник: Комитет по статистике
0,75
0,96
2,03
1,30
Западно-Казахстанская область
0,60
1,32
2,04
1,39
областях. Отрицательное сальдо внешней миграции
Карагандинская область
отмечено в Восточно-Казахстанской (-665) и Северо-
0,80
1,40
1,96
1,46
Казахстанской (-520) областях (рис. 1.16).
Костанайская область
В отношении других стран у Казахстана
0,52
1,22
1,55
1,09
Кызылординская область
наблюдается слабая миграционная активность.
0,85
1,16
1,32
1,13
В 9 из 16 регионов отмечается положительное сальдо
Мангистауская область
внешней миграции (рис. 1.17).
0,42
1,22
2,11
1,36
Павлодарская область
Миграционные настроения молодежи
0,57
1,59
2,81
1,73
Северо-Казахстанская область
0,61
1,10
1,34
1,01
Результаты
социологического
исследования
Южно-Казахстанская область
показывают, что большая часть молодежи (55,7%) не
0,60
0,62
0,83
0,72
имеет намерений к переезду (рис. 1.18).
г. Астана
По данным социологического исследования,
0,31
0,47
0,75
0,56
г. Алматы
желание сменить место жительства более характерно
для городской молодежи (26,7%).
Источник: Комитет по статистике

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Научно-исследовательский
Национальный доклад
центр «Молодежь»
«Молодежь Казахстана - 2014»
103
Рис. 1.15
Рис. 1.17
Сальдо внешней миграции (всего), 2013 г.
Сальдо внешней миграции
(другие страны), 2013 г.
положительное сальдо
положительное сальдо
отрицательное сальдо
отрицательное сальдо
Акмолинская область
-333
Акмолинская область
33
Актюбинская область
475
Актюбинская область
-6
Алматинская область
1119
Алматинская область
735
Атырауская область
106
Атырауская область
106
Восточно-Казахстанская область
-574
Восточно-Казахстанская область
91
Жамбылская область
230
Жамбылская область
-12
Западно-Казахстанская область
-99
Западно-Казахстанская область
8
Карагандинская область
-259
Карагандинская область
-14
Костанайская область
-396
Костанайская область
-47
Кызылординская область
12
Кызылординская область
0
Мангистауская область
1286
Мангистауская область
63
Павлодарская область
-448
Павлодарская область
-35
Северо-Казахстанская область
-555
Северо-Казахстанская область
-35
Южно-Казахстанская область
784
Южно-Казахстанская область
4
г. Астана
587
г. Астана
125
г. Алматы
211
г. Алматы
85
Источник: Комитет по статистике
Источник: Комитет по статистике
Потенциальную миграционную подвижность в
разрезе регионов чаще демонстрирует молодежь
Рис. 1.18
Жамбылской
(59%),
Павлодарской
(39%)
и
Желание молодых людей переехать, в %
Кызылординской (38%) областей (рис. 1.19).
5,42,3
Рис. 1.16
Сальдо внешней миграции
34,3
18,7
(страны СНГ), 2013 г.
положительное сальдо
отрицательное сальдо
Акмолинская область
587
Актюбинская область
481
21,4
Алматинская область
735
17,9
Атырауская область
103
Восточно-Казахстанская область
-665
Жамбылская область
242
Нет, никуда переезжать не собираюсь
Западно-Казахстанская область
-107
Пока не собираюсь,
Карагандинская область
-245
только при определенных обстоятельствах
Костанайская область
-349
Не задумывался об этом
Кызылординская область
12
Хотелось бы переехать,
Мангистауская область
1223
но пока нет такой возможности
Павлодарская область
-413
Да, готовлюсь к переезду
Северо-Казахстанская область
-520
в течение ближайших двух лет
Южно-Казахстанская область
780
Затрудняюсь ответить
г. Астана
462
Результаты социологического опроса молодежи
г. Алматы
126
(по данным НИЦ «Молодежь»),
Источник: Комитет по статистике
респонденты могли выбрать несколько ответов

 

 

 

 

 

 

 

содержание      ..     4      5      6      7     ..

 

 

 

 
источники информации - http://www.akorda.kz/ru