Национальный доклад «Молодежь Казахстана

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым

министрлігі Балаларды қорғау комитетінің кәмелеттік
жасқа толмаған жетім-балалар мен ата-ананың қа-
раусыз қалған балалар маңызды жұмыстар атқарған.
2016 жылдың 9 айы ішінде жетім-балалар мен ата-
ананың қараусыз қалған балаларға арналған білім
беру мекемелерінің жүйесінде 4 мекеме қысқарды.
2016 жылы 9 айы ішінде отбасыларға, 2015 жылдың
қарағанда, 38%-ға артық жетім-балалар орналасты-
рылды.

Қазақстан Республикасында білім алуға барлық

тұрғынға мүмкіндік жасалған, соның ішінде мүмкіндігі

шектеулі балаларға. 2016 жылы Қазақстан Республи-
касында мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған 100
арнайы мектеп, 38 арнайы балабақша, 55 психологи-
ялық - медико-педогогикалық кеңес беру, 142 психо-

логиялық - педагогикалық реттеу,13 қалпына келтіру
орталығы, 734 логопед пункттері ашылған.

ҰБТ-ұлттық бірыңғай тестілеу нәтижесінің ортақ

көрсеткіштері соңғы 5 жыл ішінде өсіп келеді: 2012
жылғы 70,9 баллдан 81,2 баллға өскен.

ЖОО — 29 (93,5%); біріккен ЖОО — 14 (93,3%); Халықа-
ралық ЖОО — 1 (100%); жеке ЖОО — 20 (36,3%).

БСҚҚТА-да институттық аккредиттеуден 46

қазақстандық ЖОО өтті, олардың ішінде: ұлттық
ЖОО — 4; мемлекеттік ЖОО — 16; біріккен ЖОО — 10,
жеке ЖОО — 15; АРТА-да 26 ЖОО өтті, олардың ішін-
де: ұлттық ЖОО — 4; мемлекеттік ЖОО — 13; біріккен
ЖОО — 4, жеке ЖОО –5.

2016-2019 жылдарға арналған Білім мен

ғылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасына
сай, Қазақстанда 2015 жылы зерттеу университетін
дамыту жалғасты. Қазақстанда зерттеу университет-
терін құру Елбасының инновациялық экономиканы
қалыптастыру бойынша бағытының сүбелі жалғасы.
Оның жүзеге асуы елдің шикізат экспортына тәуел-
ділігінен арылуын және қайта өңдеу, интеллектке
бағытталған ғылымды қажет ететін салалардағы
дамудың жоғары динамикасын қамтамасыз етеді.

Қазақстандағы зерттеу университетінің алғашқы
үлгісі «Назарбаев Университет» болып табылады.
Бұл — білім беру, ғылым және өндірісті өзара инте-
грациялау, тиімді академиялық орта қалыптастырып,

отандық ғылыми құрылымдардың әлемдік ғылыми

кеңістікке енуі үшін жағдай жасау мақсатында Пре-
зидент бастамасымен құрылған халықаралық жоғары

оқу орны [17].

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылдың

19 желтоқсанындағы «Қ.И. Сәтпаев атындағы Қазақ
Ұлттық техникалық зерттеу университеті» коммер-

циялық емес акционерлік қауымдастығын құру
мәселелері туралы» №1330 Қаулысына сәйкес,
Білім және ғылым министрлігінің от 2015 жылдың

12 қаңтарындағы №6 бұйрығымен «ҚазҒЗТУ» КеАҚ

Құру шараларының жоспары бекітілді. Жаңа ұйымда-

стырушылық құрылымда ондаған оқу және зерттеу

институттары, мыңнан аса оқымыстылар — академик,
ғылым докторлары мен кандидаттары жұмылды-
рылған. Олар айналысатын өзекті ғылыми-техникалық
мәселелер шеңберіне арнайы физикалық-механика-

лық ерекшеліктері бар наноқұрылымдық материал-

дарды өндіру; түсті метал рудаларын өндіру және
қайта өндірудің инновациялық технологияларын

өндіріске енгізу; пласттық мұнай өнімдерін өндірудің

жаңа технологияларын дайындау және т.б. кіреді.
Қазақстан Президенті қазіргі жағдайда ел экономи-
касы кәсіби дайындығы жоғары кадрлар, әсіресе
инжинерлік-техникалық бағдардағы мамандарды
қажет етіп отырғандығын тілге тиек ете отырып, жаңа
университет базасында ірі ғылыми-зерттеу орталығын

салуды міндеттеді.

***

Жағымды жайт дарынды балаларға арналған мек-

тептердің саны көбеюі, 2016 жылы «Дарын» мектеп-
терінің жүйесін құраушы 122 мектеп бар.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

2015 жылы қосымша білім алушылардың саны

2013 жылмен салыстырғанда 20%-ға (680-нен 860-қа
дейін) өскені байқалған.

2016-2017 оқу жылында елдегі білім берудің

жаңартылған мазмұнына, Қазақстан Республикасы-
ның білім беру жүйесіндегі инновациялармен (мек-

тептегі 12-жылдық білім беруге көшу, көптілді білім
беру еңгізу) байланысты кезеңдік өту басталды.

Қазақстандағы техникалық және кәсіби білім беру

жүйесі тұрақты дамуды көрсетеді, бұл техникалық
және кәсіби білім беру мекемелердің саны өткен
жылмен салыстырғанда шамасы 12-ге немесе 1,5 %-ға

өскенін көріп отырмыз.

Қазақстанның жоғары мектебін 125 ЖОО құрайды.
Демографиялық жағдай, жоғары оқу орындары-

ның қысқаруы, ҰБТ қатысушылары санының қысқа-
руына байланысты Қазақстан ЖОО студенттері құра-
мының кері динамикасы байқалады.

Статистикалық ақпаратты талдау соңғы 10 жыл-

да Қазақстанның орта білім беру мекемелері қаты-

сушыларының арасында орыс тілінде білім алушылар

үлесінің 7,3% қысқарғаны туралы қорытынды жаса-
уға мүмкіндік береді. Өз кезегінде қазақ тілінде білім
алушылар үлесі бірқалыпты өсу үстінде (7,4%). Бұл

тенденция білім берудің барлық деңгейіне тән және

жалпы халық құрамындағы қазақ ұлты өкілдерінің
үлесінің артуы, көптілді білім беруді дамыту бағдарла-
маларын енгізу сияқты түрлі жағдайларға байланысты.

Қазақстандық ресми білім беру сапасымен

қамтамасыз етудің жүйесі Қазақстанның білім
беруіндегі барлық деңгейін реформалаудағы негізгі
басымдықтардың бірі болып табылады. Жоғары білім
беру жүйесінде күндізгі оқу түрі басым (78%). Бұл, өз
кезегінде, өмір бойына созылатын бейресми білім
беру мәселесін өзектендіреді және қазақстандық білім
беру заңнамасындағы кемшіліктер және өмір бойына

созылатын білім алудың ортақ жүйесінің құрама бөлігі

ретінде бейресми білім беруді әлсіз заңнамалық рет-

теу туралы мәселені жарыққа жығарады.

Магистратура гранттары санының бакалавриат

гранттарының санына қатынасы әлемдік ЖОО контин-
генті құрылымына сәйкес (1:5).

ЖОО-н аккредиттеудің ұлттық үлгісі енгізілген. 2015

жылы қазақстандық аккредиттеу агенттіктерінен 72
жоғары оқу орындары институттық акредиттеуден өтті.

Жоғары оқудан кейінгі білім жүйесіндегі білім

алушылар арасында магистратура бойынша оқи-
тындар саны басым, олардың 72,3% ғылыми-кәсіптік
бағыт бойынша білімдерін шыңдауда. Магистрату-

ра мен докторантура қатысушыларының арасында
мамандықтар бірдей таралған. Анағұрлым кең

таралғандар мамандықтар: әлеуметтік ғылымдар,

экономика және бизнес, технология және техникалық
ғылымдар, білім беру.

Қазақстандық жоғары оқу орындары әлемдік

рейтингтерге белсене қатысуда. Қазақстандық ЖОО-
ның ғаламдық рейтингтердегі жоғарғы орында-
ры — елдің тиісті келбетін қалыптастырумен қатар өзге
де маңызды көрсеткіштер (адам капиталын дамыту
мен ел бәсекелестігінің индексі және т.б.) бойынша

оның позициясын нығайтуға қосқан үлесі.

Республикада мақсаты тағылымнан өту мерзімінде

қосымша кәсіби тәжірибе алу, шетелдік университет-

тердің оқу бағдарламаларымен танысу, ортақ оқыту
бағдарламаларын жүзеге асыру бойынша шетелдік

ЖОО-мен жаңа шарттар жасасу мүмкіндіктері болып

табылатын академиялық ұтқырлық бағдарламалары
белсенді түрде жүзеге асуда.

Қазақстандағы жоғары және жоғары оқудан кейінгі

білімнің басымдығы білім беру, ғылым және өндірістің
өзара интеграциясы болып табылады. Қ.И.Сәтпаев
атындағы Қазақ Ұлттық техникалық зерттеу универ-
ситеті сынды зерттеу ЖОО құрылды. Мұнда еліміздің

іргелі және қолданбалы ғылыми-білім берушілік зерт-

теулермен айналысатын үздік ғалымдарының пулы

құрылған.

Автономды білім беру ұйымы «Назарбаев Универ-

ситет» ғаламдық білім беру мен ғылыми жаңалықтар
флагманына айналды. Оның инженерлік мектеп-
терінде инновациялық білім және ғылыми жобалар
сәтті жүзеге асуда. 2015 жылы маңызды межеге жетті.

Кәсіби дайындығы жоғары алғашқы 594 жас түлектер-
ді ұшырды. (446 бакалавр және 148 магистр).

5.2

ҒЫЛЫМДАҒЫ ЖАСТАР: ӨРЛЕУ МЕН

БАСТАМАЛАР

Соңғы жылдары Қазақстан ғылымында айтар-

лықтай өзгерістер болды. Институттың заманауи

жағдайы 2011 жылы 18 ақпанда бекітілген № 407-IV

«Ғылым туралы» Қазақстан Республикасының Заңына

сәйкес, ғылымды қаржыландырудың жаңа механиз-

мін енгізу мен ғылымды бақылаудың жаңа моделіне
көшуімен сипатталды.

Қазақстанда ғылыми ортаның кадрлық потенци-

алының жағдайын тұрақтандыру үрдісі 2014 жылға
дейін жалғасып, ғылыми қызметкерлердің санының
тұрақты өсу үрдісі байқалды. 2012-2014 жылдар ара-
лығында ғылыми қызметкерлердің саны 1,2 есе өсті.
2015 жылы Республикадағы ғылыми қызметкерлердің
саны 24735 адамға жетті.

Соңғы кездері ғылымға келіп жатқан жастардың

көбейіп жатқаны байқалады. Қазақстан республи-
касының Ұлттық экономика министрлігі Статистика
Комитетінің мәліметтеріне сәйкес 2015 жылы 35 жасқа
дейінгі ғылыми зерттеулермен айналысқан қызмет-
керлер саны 2012 жылмен салыстырғанда 1,2 есеге

ұлғайған (2012 жылы – 7762 адам, 2015 жылы – 9008

адам).

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

Ғылым мен техника саласындағы Мемлекеттік

сыйақы, Қазақстан Республикасының ғылым мен
білім Министрлігінің атаулы 6 сыйақысы, мемлекет-
тік ғылыми жәрдемақы (50 жастарға және 25 атақты
ғалымдар) ғылым, білім саласындағы елеулі ынта-
ландыру болып табылады.

Ғылыми зерттеулерді қаржыландыру көлемі соңғы

жылдары көбеюде. 2011 жылы ғылымды дамыту үшін
26,8 млрд. теңге бөлінсе, 2012 жылы 46,3 млрд. теңге

бөлінген. Келесі екі жыл арасында ғылыми зерттеу-
лерді қаржыландырудың өсу үрдісі сақталып келеді.

2015 жылы ғылыми-зерттеу және тәжірибе-

құрастырушы жұмыстарға алдыңғы жылмен салы-

стырғанда 4,5% ұлғайып, 63902,9 млн теңге бөлінген.

Қолданбалы зерттеулерге арналған шығындардың
жалпы көлемі 53,3%, фундаментальді зерттеулерге
22,9 % және тәжірибе-құрастырушы жұмыстарға -
23,8% құрады.

Қазақстанның ғылыми орталықтарының жұмы-

сының нәтижесі бойынша тәжірибелі- құрастырушы

жұмыстардың басты бағыты инженерлік жұмыстар
мен технологиялар саласындағы ғылыми-зерттеу
және тәжірибелі- құрастырушы жұмыстар болып

табылады. Ғылыми-зерттеу және тәжірибелі - құра-
стырушы жұмыстардың шығыны 42,7% құрады. Жара-
тылыстану саласындағы ғылыми зерттеулерге кеткен

шығын 36,6%, шаруашылық саласындағы ғылыми
зерттеулерге 11%, медицина саласындағы ғылыми
зерттеулерге - 3,9%, гуманитарлық саладағы ғылыми
зерттеулерге 4,6%, әлеуметтік саладағы ғылыми зерт-

теулерге — 1,2% қаражат кеткен.

2015 жылдың соңына қарай ғылыми-зерттеулерді

орындаушы 25 жасқа дейінгі қызметкерлердің саны

2636 адам, 25-34 жас аралығындағы 6372 адамды
құрады. Олардың ішінде зерттеуші-мамандар 25
жасқа дейінгілер 1486 адам, 25-34 жас аралығындағы-
лар 4928 адам. 25 жасқа дейінгі 428 адам ғылыми не-
месе академиялық дәрежеге ие, 25-34 жас аралығын-
дағылар - 2882 адам [19].

Бүгінде Қазақстанның жас ғалымдарына әлемдік

ақпараттық ресурстар қолжетімді және әлемдік
компаниялар мен баспалармен (Thomson Reuters,

Springer, Elseiver) келісімдер мен лицензиялар бекітіл-
ген.

Халықаралық рейтингісі жоғары баспаларда

еліміздегі ғалымдарының басылымдық белсенділігі
байқалады. 2015 жылы әлемнің алдыңғы қатарлы

журналдарында жарияланған еңбектердің саны 1995
құрады, олардың ішінде Scopus (Elsevier) — 976, Web of
Core Collection (Thomson Reuters ) - 327 және екеуінде

бірдей - 692.

Екі жақты негізделген ғылыми - зерттеу бір-

лестігі дамып келеді, Ұлыбритания, АҚШ, ҚХР, Корея,

Жапония, Мысыр, Германия, Италия, Франция,
Польша, Ресей, Украина т.б елдермен ғылым және

техника саласында 30-дан астам келісім бекітілген.

Бүгінгі таңда ғылыми жұмыстарды ұйымдасты-

рушылар ғылыми мектептердегі тиімділіктің бол-
мауы, жастардың бастамалық қабілеттерінің төмендігі,

ғылыми ізденістерге деген мотивацияның болмауы
сияқты қиындықтарға кезігеді. Сонымен қатар, ғы-
лыми мансап жастарда төмеңгі өмір деңгейі, төмеңгі
әлеуметтік қамтамасыз ету, жалпы алғанда, «сәтсіздік-
пен» байланысады, бұған қарама-қарсы мысалы
үлкен  шетелдік  компаниядағы  жұмысты  айтуға
болады [20].

Жастарды ғылыми салаға ынталандыру үшін

моральдік, материалдық және ұйымдастырушылық
нысандарды пайдалану қажет. Ынталандырудың
моральді тәсілі деп университеттердегі бұйрықтар-
дағы алғыстар, сертификаттар, мадақтаулар, докто-
рантураға түсудегі ұсыныс хаттарды айтуға болады.
Ынталандырудың материалдық тәсілдеріне атаулы
жәрдемақылар, сыйақылар, қосымша қаражат, қала

сыртындағы және шетелдердегі іс-шараларға сапар-
лар және «Университеттің кадрлық резерв» жобасына
енуін айтуға болады. Ынталандырудың ұйымдасты-

рушылық нысанына ең белсенді студенттер мен жас

ғалымдарды конференциялар мен сайыс комитет-
теріне мүшелікке өткізу, оларды ағын старостасы, ка-
федра меңгерушісінің орынбасары етіп тағайындау т.б

жатады. Субъектілерді мақсатты түрде ынталандыру

олардың шығармашылықтарына, мансап сатысымен

көтерілулеріне ықпал етеді [21].

Жастарға ғылым саласындағы зияткерлік қабілет-

терін арттыру мақсатында Қазақстанның ЖОО-да
ғылыми ұйымдар мен жоғарғы оқу орындарының
басқаруымен және ғылым мен техниканың даму

мәселелерін қарастыруға жас ғалымдарды шақы-
ратын «Жас ғалымдардың кеңесі» қоғамдық ұйымы
құрылған. Бұл ұйымдар жас ғалымдардың негізгі және
қосымша зерттеулерге белсене қатысуына, ғалымдар-
дың мүмкіндіктерін біріктірулеріне және көкейкесті
ғылыми мәселелерді шешуге ықпалын тигізеді [22].

***

Соңғы кездері ғылымға көңіл бөліп, бет бұрып

жатқан көптеген жастар байқалады. Ғылыми зерт-

теулерді қаржыландыру көлемі артты. 2015 жылы
ғылыми зерттеулер мен тәжірибелі- құрастырушы

жұмыстарға кеткен ішкі шығындар алдыңғы жылмен

салыстырғанда 4,5 % өсіп, 69302,9 млн. теңгені құрады.

Қазақстандағы ғылым саласындағы жұмыс нәти-

жесі бойынша ғылыми зерттеулер мен тәжіри-

белі-құрастырушы жұмыстардың басты бағыты инже-
нерлік және технологиялар саласындағы зерттеулер
болып табылады. Және де ғылыми - зерттеу және
тәжірибелі - құрастырушы жұмыстарға кеткен ішкі
шығын 42,7 % құрады.

Бүгінде Қазақстанның жас ғалымдарына әлемдік

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

ақпараттық ресурстар қолжетімді және әлемдік
компаниялар мен баспалармен (Thomson Reuters,

Springer, Elseiver) келісімдер мен лицензиялар

бекітілген.

Халықаралық рейтингісі жоғары баспаларда

еліміздегі ғалымдарының басылымдық белсенділігі
байқалады. 2015 жылы әлемнің алдыңғы қатарлы

бірдей- 692.

Екі жақты негізделген ғылыми-зерттеу бір-

лестігі дамып келеді, Ұлыбритания, АҚШ, ҚХР, Корея,

Жапония, Мысыр, Германия,Италия, Франция, Польша,
Ресей, Украина т.б елдермен ғылым және техника

саласында 30-дан астам келісім бекітілген.

5.3.

ЖАСТАРДЫҢ ӘЛЕУЕТІН АРТТЫРУҒА

МҮМКІНДІК БЕРЕТІН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ

СТИПЕНДИЯЛЫҚ «БОЛАШАҚ»

БАҒДАРЛАМАСЫ

Еліміздің жас, дарынды азаматтарына әлемнің

үздік университеттерінде білім алуларына мүмкін-
дік беретін, Қазақстан Республикасы Прездиентінің

«Болашақ» халықаралық стипендиясы бағдарлама-

сы елдің тұлғалық капиталын дамытуға үлкен үлесін

қосты.

2015 жылдан бастап, магистр дәрежесі мен

доктор атағына ие қазақстандық үміткерлер шетелдік

магистратура және докторантура бағдарламала-
рына мүмкіндік алды. Елді индустрияландыру кад-
рларын дайындауға бағытталған отандық жоғарғы

оқу орындарының білім процесіне докторанттарды

дайындайтын жаңа бағдарлама - Split PhD енгізілді.
Қазақстанда 2015 жылдан бастап тіл үйрету дайын-
дығы «6+6» моделі негізінде, яғни, 6 ай елімізде және

6 ай шетелде білім алу жүйесі негізінде жүргізіледі.

«Болашақ» Халықаралық стипендиясын жүзеге

асыру барысында әлемнің 33 еліндегі 200 үздік уни-
верситеттерде білім алуға мүмкіндік беретін стипен-
дия 11126 қазақстандыққа берілді [23].

2016 жылдың 1 маусымдағы дерегіне сәйкес,

5.12-сурет «Болашақ» бағдарламасының

стипендиаттарының жынысына қарай

бөлінуі, %

ДЕРЕККӨЗІ: АҚ «ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАРДЫҢ

ОРТАЛЫҒЫ»

Ер студенттер

Әйел студенттер

51%

49%

5.9 сурет

ЖОО арасындағы институттық аккредиттеу

ДЕРЕККӨЗ: «ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАҒДАРЛАМАЛАР ОРТАЛЫҒЫ» АҚ

Ұлттық ЖОО

Мемлекеттік ЖОО

Акционерлік ЖОО

Халықаралық ЖОО

Жеке меншік ЖОО

0,363

0,88

0,935

0,933

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

«Болашақ» бағдарламасымен 18-29 жас аралығын-

дағы 948 стипендиат білім алуда, олардың ішінде 483-і

ер адамдар, 465-і әйел адамар. Стипендиаттар
Ұлыбритания, АҚШ, Канада, Франция, Германия,

Швейцария, Ресей, Оңтүстік Корея, Жапония т.б

елдердің 24 жоғарғы оқу орындарында білім
алуда.

2016 жылғы мәлімет бойынша, «Болашақ» бағдар-

ламасымен білім алушылардың саны 55% Ұлыбри-
танияда, АҚШ пен Канадада - 30%, Еуропа мемле-

кеттерінде - 9%, Азия мен Океанияда - 2%, Ресей

Федерациясында - 4% құрады.

2016 жылдың 1 маусымдағы дерегіне сәйкес, тілдік

дайындықтарды 18-29 жас аралығындағы 233 адам

өтуде. Бұл көрсеткіш жалпы тілдік курстарда білім
алушылардың 25 % құрайды.

Жалпы білім алушы стипендиаттардың саны 1516,

олардың 948-і 18-29 жас аралығындағылар. Бұл көр-
сеткіш жалпы үміткерлердің 62,5 % құрайды.

18-29 жас аралығындағы үміткерлер арасында

ең жиі кездесетін мамандықтар: «Ақпараттық және
технологиялар мен жүйелер», «Мемлекеттік саясат;

Политология», «Мұнайгаз ісі», «Экономика. Қаржы.
Бухгалтерлік есеп және аудит; Бағалау», «Сәулет. Құры-

лыс. Қала құрылысы», «Энергетика», «Қоғамдық ден-
саулықты қорғау», «Журналистика. Қоғаммен байла-

ныс», «Құқық», «Халықаралық қатынастар», «Білімді
басқару».

***

«Болашақ» Халықаралық стипендиясын жүзеге

асыру барысында, әлемнің 33 еліндегі 200 үздік уни-
верситетте блім алуға мүмкіндік беретін стипендия
11126 қазақстандыққа берілді.

2015 жылдан бастап магистр дәрежесі мен доктор

атағына ие қазақстандық үміткерлер шетелдік
магистратура және докторантура бағдарламаларына
мол мүмкіндік алды.

2016 жылдың 1 маусымдағы дерегіне сәйкес,

«Болашақ» бағдарламасымен 18-29 жас аралығын-

дағы 948 стипендиант білім алуда.

2016 жылғы мәлімет бойынша, «Болашақ» бағдар-

ламасымен білім алушылардың саны 55% Ұлыбри-
танияда, АҚШ пен Канадада - 30%, Еуропа мемле-

кеттерінде - 9%, Азия мен Океанияда- 2%, Ресей

Федерациясында - 4% құрады.

«Болашақ» жүйесі ілгері дамуда. Сонымен қатар,

жыл сайын бұл бағдарлама арқылы оқуға түсу шарт-

тары қиындап кетті. Яғни, бұл бәсекеге қабілетті

жас мамандарды дайындауға қажетті қағида. Өзек-

ті және қажет деген мамандықтар бойынша кәсіби

мамандарды даярлауға елімізде ерекше көңіл
бөлінуде.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

1. ҚР 1 наурыз 201216 ж. «2016-2019 ж. ара-

лығындағы Қазақстан Республикасының
білімі мен ғылымын дамыту бағдарламаларын
бекіту» туралы. [Электрондық ресурс] - қол-

жетімді режимі: http://control.edu.gov.kz/sites/

default/files/gpron_ukaz_ot_1.03.2016_no2015_1.
pdf (27.08.2016);

2. «2015/16 оқу жылының басындағы Қа-

зақстан  Республикасындағы  жалпы  білім
беретін  мектептер»  атты  Қазақстан  Рес-
публикасының  ұлттық  экономика  мини-

стрлігінің комитетінің бюллетені. (ҚР БҒМ
әкімшілік мәліметінен)». «Әлеуметтік сала».

23 Серия [Электрондық ресурс] — қол-
жетімді режимі: http://stat.gov.kz/faces/

wcnav_externalId/EducationpublBullS13-2015?_
afrLoop=3427439798761388#%40%3F_
afrLoop%3D3427439798761388%26_adf.ctrl-
state%3D63qsu1kri_56 (19.09.2016 г.);

3. 2015 жылғы және 2016 жылғы балалардың

құқығын қорғау саласындағы негізгі нәтиже-

лер. Бала құқығын қорғау Комитетінің есеп
беруі. [Электрондық ресурс] — қолжетімді

режимі:http://www.bala kkk.kz/sites/default/

5.11 кесте.

2015 жылы НЗМ-де білім алушылардың санаттары,оқушылар саны

ДЕРЕККӨЗ:«НАЗАРБАЕВ ЗИЯТКЕРЛІК МЕКТЕБІ» БІЛІМ БЕРУ АВТОНОМДЫҚ ҰЙЫМЫНЫҢ 2015 Ж. ЖЫЛДЫҚ ЕСЕБІ [16].

Білім алушылардың санаттары

Оқушылардың саны, адам

Толық емес отбасындағы балалар

2103

Көпбалалы отбасындағы балалар

1501

Зейнет жасындағы ата-аналар

238

Ата-анасы жұмыссыз

1166

Ата-анасы мүгедек

244

Асырап алушы қарауындағы балалар

Мүгедек балалар

Ауылдық жерден келген балалар

1285

Кішігірім қалалар, аудан орталықтарынан келген балалар

1650

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5 Т

АР

АУ

АСТ

АР ӨМІРІНДЕГІ БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

files/upload/files/%20%D0%B7%D0%B0%20
2015%20%D0%B3%D0%BE%D0%B4%20
%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB.pdf
(19.09.2016 г.)

4. Дарынды балаларға арналған білім беру жүй-

есі. Ресми сайты РНПЦ «Дарын». [Электрондық

ресурс] — қолжетімді режимі: http://daryn.kz/

blogs/fromorg/4/11 (17.09.2016 г.)

5. «2015 жылғы Қазақстан жастары» Ұлттық ба-

яндама Астана: ҒЗО «Жастар». - 2015. — 141 с.

6. ҚР білім беру жүйесіндегі қызметкерлер-

дің республикалық тамыздық педагогика-

лық жиыны. «Жаңарту шартындағы арнайы
білімнің дамуының үрдісі мен мүмкіндік-
тері». Паннелдік сессиясы [Электрондық ре-
сурс] — қолжетімді режимі: http://edu.gov.

kz/ru/news/respublikanskoe-avgustovskoe-
pedagogicheskoe-soveshchanie-rabotnikov-
obrazovaniya-respubliki (16.09.2016 г.)

7. 2016 ж.ҰБТ нәтижелері туралы ақпарат. ҚР

БҒМ сайты. [Электронный ресурс] — қол-
жетімді режимі: http://edu.gov.kz/ru/news/
informaciya-ob-itogah-provedeniya-ent-2016-
goda (16.09.2016 г.)

8. 2016-2017 ж. аралығындағы Қазақстан Рес-

публикасындағы жалпы білім беретін мектеп-

тердегі білім жүйесін ұйымдастырудың ерек-

шеліктері туралы. Нұсқаулық-әдістемелік хат.
Астана: Ы. Алтынсарин атындағы ҰҒА. - 2016.

- 277 с.

9. «2015/16 ж. аралығындағы техникалық және

кәсіби білім алу» Қазақстан Республикасы-
ның ұлттық экономика министрлігі коми-

тетінің бюллетені 23 Серия. «Әлеуметтік
сала». [Электрондық ресурс] — қолжетімді

режимі: http://stat.gov.kz/faces/wcnav_
externalId/EducationpublBullS13-2015?_
afrLoop=3427439798761388#%40%3F_
afrLoop%3D3427439798761388%26_adf.
ctrl-state%3D63qsu1kri_56 (19.09.2016 г.)

10. «2015/16 ж. аралығындағы ҚРазақстан Рес-

публикасындағы жоғарғы оқу орындары».
Қазақстан Республикасының ұлттық эконо-
мика министрлігі комитетінің бюллетені Серия
23. «Әлеуметтік сала».[Электрондық ресурс]–
Қолжетімді режимі: http://stat.gov.kz/faces/

wcnav_externalId/EducationpublBullS13-2015?_
afrLoop=3427439798761388#%40%3F_
afrLoop%3D3427439798761388%26_adf.ctrl-
state%3D63qsu1kri_56 (19.09.2016 г.)

11. Қазақстан Республикасының білім және ғы-

лым министрлігінің 2014-2018ж. арналған
стратегиялық жоспары.

12. «2015/16оқу жылына арналған жоғарғы оқу

орнынан кейінгі білім алу». Қазақстан Респуб-

ликасының ұлттық экономика министрлігінің

комитетінің бюллетені Серия 13. «Әлеуметтік

сала». [Электрондық ресурс] — қолжетімді

режимі: http://stat.gov.kz/faces/wcnav_
externalId/EducationpublBullS13-2015?_
afrLoop=3427439798761388#%40%3F_
afrLoop%3D3427439798761388%26_adf.
ctrl-state%3D63qsu1kri_56 (19.09.2016 г.)

13. «100 нақты қадам» Ұлт жоспарын жүзеге

асыру туралы СЦК брифингінде Ерболат До-
саев мәлім етті. Қазақстан Республикасының

ұлттық экономика министрлігінің комитетінің
ресми интернетресурсы. [Электрондық ре-

сурс] қолжетімді режимі: http://economy.gov.

kz/ru/news/detail.php?ELEMENT_ID=69434

(19.09.2016 г.)

14. ҚР 12-жылдық орта білім беру туралы кон-

цепциясы. Жоба. Астана: Ы.Алтынсарин атын-
дағы ҰҒА. - 2010. - 24 с.

15. «Назарбаев Зияткерлік мектептері» білім жүй-

есінің автономдық жылдық есеп беру.- 2015.

[Электрондық ресурс] — қолжетімді режимі:
http://nis.edu.kz/ru/about/reports/?id=4865
(10.09.2016 г.)

16. 2015 жылғы республикадағы жоғарғы оқу

орындарындағы ЖБІБ. [Электронды ре-
сурс] — қолжетімді режимі: http://control.edu.

gov.kz/ru/ob-itogah-voud-2015-goda-v-vuzah-
respubliki (19.09.2016 г.)

17. К.Бекишев ҚР білім жүйесіндегі инновация-

лар. // Танымдық-ғылыми білім алу: шақыру-
лар мен мүмкіндіктер. Академик В.В. Лунин

және Н.Е. Кузьменко түзетулерімен. М.: Мәскеу
университетінің басылымы. 2013. - с. 36-53

18. А.А.Нурмагамбетов Халықаралық мобильдікті

жүзеге асыруда отандық ЖОО-ның тәжірибесі.
// «Халықаралық мобильдік: басқару, қаржы-

ландыру, нәтижелер мен сапа қамтамасыз-

дығы» Алматы қ., 2016 ж. 14-15 сәуір.

19. «2015 ж.ҚР-дағы Ғылыми сала» Қазақстан

Республикасының ұлттық экономика мини-

стрлігінің комитетінің бюллетені. Серия 17.

«Ғылым мен инновациялар». [Электрондық

ресурс] — қолжетімді режимі:http://stat.gov.kz/
faces/wcnav_externalId/homeNumbersScience?_
afrLoop=3445685485792725#%40%3F_
afrLoop%3D3445685485792725%26_adf.ctrl-
state%3D1atw93q72d_30 (19.09.2016 г.)

20. Технологиялардың физикалық институтта-

рындағы жас ғалымдар мен студенттердің

ғылыми жұмысы. Мүмкіндіктер, қиындықтар,
шешу жолдары. Мартюшев Н.В. //Негізгі зерт-
теулер. — –№ 9 ( 1 бөлім). — С. 103

21. ҚР-дағы ғылыми инновациялардың дамуын-

дағы жас ғалымдардың үлесі. С.Баишев атын-

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

ДЕРЕККӨЗ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ

ЖӘНЕ ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ АГЕНТТІГІ

6.1.

ЖАСТАРДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІҢ

ӘЛЕУМЕТТІК - ЭКОНОМИКАЛЫҚ

ДАМУЫНА ҚАТЫСУЫ

Әлеуметтік — экономикалық даму кез келген мем-

лекеттің қызметінің негізі болып табылады. Мемлекет-
тің әлеуметтік — экономикалық дамуының негізінде
елдің адамгершілік, интеллектуалдылық, генетикалық,
экологиялық және демографиялық әлеуеті түсін-

діріледі. Заманауи қоғамның дамуы мен қызметінің

ең маңызды факторының бірі халықтың шамамен
бесінші бөлігін құрай отырып, әлеуметтік өзгерістерде

және реформалардың жүзеге асуында маңызды рөл

атқаратын жастар болып табылады.

Қазіргі таңда, статистикалық мәліметтерге сүйен-

сек, көбінесе жастардың саны басым болып

келетін қызмет саласы, бұл көтерме және бөлшек-

теп сату, мотоцикл және көліктерді жөндеу (16%),
ауыл, балық және орман шаруашылықтары (15,5%),

6.1 сурет

Экономикалық қызмет түрлеріне байланысты

15 — 28 жас аралығындағы жұмыс істейтін

жастар, 2016 жыл, 2 тоқсан (мың адам)

Өңір

29 жасқа

дейінгі

мемлекеттік

қызметкер-

лер

жасқа

дейін

(%)

Астана қаласы

284

34,8

Алматы қаласы

446

32,4

Ақмола облысы

745

23,6

Ақтөбе облысы

732

29,4

Алматы облысы

1034

25,9

Атырау облысы

367

23,8

Шығыс Қазақстан облысы

919

Жамбыл облысы

526

20,5

Батыс Қазақстан облысы

627

26,4

Қарағанды облысы

859

25,5

Қостанай облысы

831

Қызылорда облысы

329

16,7

Маңғыстау облысы

353

31,3

Павлодар облысы

677

Солтүстік Қазақстан

облысы

680

25,5

Оңтүстік Қазақстан облы-

сы

1139

25,7

Барлығы

10548

6.2 сурет

Мемлекеттік органдарда, құрылымдарда,

лауазымдық өкілетті атқаруда, еңбек қызметін

жүзеге асырып жатқан жастардың мемлекеттік

басқаруға қатынасы.

ДЕРЕККӨЗ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА

МИНИСТРЛІГІНІҢ СТАТИСТИКА КОМИТЕТІ

Экономикада қамтылғандар, барлығы

2178,4

Ауыл, орман және балық шаруашылығы

337,1

Өнеркәсіп

245,0

Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді қазу 58,1
Өңдеу өнеркәсібі

136,6

Электрмен жабдықтау, газ, бу беру және ауа

баптау

36,3

Сумен жабдықтау, кәріз жүйесі, қалдықтар-

дың жиналуын және таралуын бақылау

14,0

Құрылыс

198,4

Көтерме және бөлшек сауда; автокөліктер

мен мотоцикл жөндеу

347,6

Көлік және қоймалау

136,2

Тұру және тамақтану бойынша қызметтер

47,7

Ақпарат және байланыс

58,4

Қаржы және сақтандыру қызметі

70,5

Жылжымайтын мүлік операциялары

26,3

Кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет

76,0

Әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету

саласындағы қызмет

65,7

Мемлекеттік басқару және қорғаныс; міндет-

ті әлеуметтік қамсыздандыру

147,5

Білім беру

231,6

Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет

89,1

Өнер, ойын-сауық және демалыс

45,6

Басқа қызмет түрлерін ұсыну

56,0

өнеркәсіп (11,2%), және сонымен қатар білім саласы

(10,6%) (6.1 сурет).

Мемлекеттік органдарда, құрылымдарда, лауа-

зымдық өкілетті атқаруда, еңбек қызметін жүзеге
асырып жатқан жастардың мемлекеттік басқаруға
қатынасын айтатын болсақ, ол жоғарғы деңгей-
де. Әсіресе, бұл сұрақ Қостанай (24%), Павлодар
(24%), Атырау (23,8%), Ақмола (23,6%), Шығыс Қа-
зақстан (23%), Қызылорда (16,7%) секілді облыстарды
маңызды болып келеді (6.2 сурет).

Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет және

жемқорлыққа қарсы агенттігінің деректеріне сәйкес
2016 жылдың 1 қаңтарында «А» корпусында (Саяси
мемлекеттік қызметкерлер) жастардың арасынан

тек 2 адам көрсетілген. Мемлекеттік қызметте жұмыс

жасайтын жастардың басым бөлігі «Б» корпусында
(Әкімшілік мемлекеттік қызмет атқарушылар) көр-

сетілген, олардың саны 10546 адам (6.3 сурет).

Сонымен қатар деректерді динамикаға сәйкестен-

діріп қарайтын болсақ, онда мемлекеттік қызметтегі
жастардың үлесінің екі еседен де аса қысқарғандығы
көрінеді.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

2013

2014

2015

2016

А корпусы

В корпусы

21 856

22 304

22 937

10546

ДЕРЕККӨЗ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ ЖӘНЕ ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ АГЕНТТІГІ

ДЕРЕККӨЗ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗМЕТ

ЖӘНЕ ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ АГЕНТТІГІ

6.3 сурет

Мемлекеттік қызмет саласында жасайтын

жастардың көрсеткіш динамикасы

6.4 сурет

Мемлекеттік органдарда, құрылымдарда, лауазымдық өкілетті атқаруда, еңбек қызметін жүзеге

асырып жатқан жастардың мемлекеттік басқаруға қатынасы

Саяси

«А» к

орпу

сы

«Б» к

орпу

сы

«Б» к

орпу

сы (үлесі)

Облыс, елор

да және

республикалық маңызы бар қала әкімдері, олар

дық бірінші орынбасар

лары және орынбасар

лары

Облыс әкімшілігінің ор

талығы болып табы

латын қала әкімдері

Облыстық маңызы бар қала әкімдері

Облыстық маңызы бар қала, қала ау

данда

ры және ау

дандық

әкімдерінің орынбасар

лары (E-1)

удандық маңызы бар

қала, ауыл, елдімек

ен

және ауылдық округ әкімдері(E-R-1)

Әкім орынбасары (E- G-1)

Астана қаласы

283

35,33

Алматы қаласы

446

32,84

Ақмола облысы

745

23,79

Ақтөбе облысы

732

29,68

Алматы облысы

1034

26,13

Атырау облысы

366

Шығыс Қазақстан

облысы

919

23,11

Жамбыл облысы

526

20,68

Батыс Қазақстан

облысы

627

26,69

Қарағанды облысы

859

25,76

Қостанай облысы

831

24,21

Қызылорда облысы

329

16,89

Маңғыстау облысы

353

31,8

Павлодар облысы

677

24,23

Солтүстік Қазақстан

облысы

680

Оңтүстік Қазақстан

облысы

1139

25,86

БАРЛЫҒЫ

10546 25,25

Бұның басты себебі ретінде «Қазақстан — 2050»

Қазақстан Республикасының даму Стратегиясында
ресми мәлімделгендей мемлекеттік қызметтің жаңа
үлгісінің қалыптасу үрдістері мен саяси қызметкерлер

санының жалпы қысқартылуы көрсетіледі.

Дегенменде, мемлекеттік қызметте жұмыс жа-

сайтын жастардың үлес салмағының азаюына қара-

мастан, жастар үшін бұл саланың маңыздылығы, оның

тартымдылығы және жастар үшін қызықты болуы
бұрынғыдай жоғарғы деңгейде.

Мемлекеттің әлеуметтік–экономикалық дамуы-

на жастарды қосып, араластырудағы басты рөл жа-

старға бағытталған жобаларды жүзеге асыру болып
табылады. Олардың қатарына «Жасыл ел», «Диплом-

мен — ауылға!» жобасы, «Мәңгілік ел жастары инду-

стрияға», сонымен қатар «Жастар кадрлік резерві».

(6.5 сурет)

Қазақстан жастарының арасындағы ең танымал

жоба «Жасыл ел» болып табылады. Бұл жоба аясында

ең алдымен жас ұрпақты патриоттық тәрбиелеу, та-
биғатқа қамқор болуға баулу секілді мақсаттар көз-

делінді. «Жасыл ел» жобасын жүзеге асыру жылда-
рында 241 034 адам еңбек тәрбиесін алды. Жастардан
құрылған бригадалар тек қалаларда ғана емес, соны-
мен қатар өрттен кейнгі ормандарды да тазарту жұмы-

старымен айналысады [1] (6.6 сурет).

Жастар арасындағы танымалдығы жағынан екін-

ші орындағы «Дипломмен — ауылға!» бағдарламасы
аясында, жоба басталғаннан бері 46 мың адам ауыл-
дық аймақтарға көшіп жұмыс жасауға кеткен. Олар-

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

6.7 сурет

«Дипломмен — ауылға!» жобасы

«Дипломмен ауылға!»

жобасы

70 АЕК тең

сомада

біржолғы

көтерме

жәрдемақы

беру

Тұрғын үй салы

немес сатып

алу үшін 1500

АЕК аспайтын

сомада 15 жылға

дейінгі мерзімге

жылдық 0,01%

мөлшеріндегі

бюджеттік несие

беру

6.5 сурет

Жастарға арналған мемлекеттік бағдарламалар мен жобалар

Жастарға арналған мемлекеттік жобалар

«Жасыл Ел»

«Дипломмен

ауылға!»

«Мәңгілік ел жастары

— индустрияға»

Жастар кадрлық

резерві

6.6 сурет. «Жасыл ел» жасақтарындағы еңбекші

жастардың аймақтарға бөліп есептегендегі саны,

2016 жыл

ДЕРЕККӨЗ: «ЖАСЫЛ ЕЛ»

Облыс/Қазақстан

Жастар саны

Ақмола

605

Ақтөбе

2199

Алматы

2263

Астана қ.

1120

Алматы қ.

1276

Атырау

600

Шығыс Қазақстан

1 600

Жамбыл

573

Батыс Қазақстан

1225

Қарағанды

905

Қостанай

308

Қызылорда

1000

Маңғыстау

1200

Павлодар

1350

Солтүстік Қазақстан

434

Оңтүстік Қазақстан

1350

БАРЛЫҒЫ

18008

дың барлығы көлемі 9 млрд теңгеден асатын көтерме
ақы алып, жартысы дерлігі баспана алу мақсатында
несиелерге қол жеткізді. 2016 жылы жобаға тағы 6
мыңға жуық мамандар қатысты. Бұл жобаның жүзе-
ге асуы өткен жылғылармен салыстырғанда ауылдық
аймаққа кадрлік ағымның белгілі бір деңгейде өскен-
дігін дәлелдейтін оңды нәтижелерге жетуге мүмкіндік
берді. Әлеуметтік саланың және АПК — ның маманда-
рының келуі барлық облыстардан байқалады. Бірақ
мамандардың саны басым болып келетін аймақ Ал-
маты облысы — 5002, ОҚО — 4723 және БҚО — 4080.
Бұл жоба 2009 жылы мемлекет басшысының тапсы-
рысымен бастау алды.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

6.11 сурет

«Жастар кадрлік резерві» жобасы

«Жастар кадрлық резерві» жобасы

6.9 сурет

«Мәңгілік ел жастары индустрияға»

әлеуметтік жобасы

Мақсаты - еңбек күші артық өңір

(Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл,

Қызылорда, Маңғыстау облыстары)

жастарына білім беру және әрі қарай

жұмыс күші жеткіліксіз елдің шығыс,

батыс және солтүстік өңірлерінде

жұмыспен қамту.

Жоба қатысушылары жатақханамен,

азықпен және шәкіртақымен қамтамасыз

етіледі.

Мақсаты — кәсіби дағдылар мен басқару
құзыреттілігі артуының жоғары деңгейіне
ие, кәсіби өсуге бағытталған заманауи және
оңтайлы басқарушыларды қалыптастыру.

Міндеттері:
• басқару кадрларын табу, іріктеу, дайын-

дау және оқыту;

• жаңа білім алу мен өзін-өзі жетілдіру-

ге жас қазақстандықтардың кәсіби өсуі
үшін қажетті жағдай жасау;

• озық оқыту технологияларына сүйен-

ген кадрлық резервті дайындаудың
оңтайлы жүйесін қалыптастыру.

Жас мамандарға жұмысқа орналасу саласында

көмектесуге бағытталған «Мәңгілік ел жастары ин-
дустрияға», сонымен қатар «Жастар кадрлік резерві»
атты екі жоба жастар арасында танымал емес, яғни
кең таралмаған. Бұл жоба туралы ақпараттанған жа-

стар саны мемлекеттегі жас азаматтардың үштен бір
бөлігі (6.8 сурет) [2].

2014 жылдан бастап жүзеге аса бастаған «Мәңгілік

ел жастары индустрияға» атты әлеуметтік жобасы «Қа-

зақстан — 2050» стратегиясында елбасы Нұрсұлтан
Назарбаевтың өзі алға тартқан басым бағыттардың
бірі болып табылады, және де бұл жоба барысында
білікті кадрлерді дайындау міндеті атқарылуы тиіс.

Жобаға қатысушы университеттердің саны 2015

жылы 2014 жылғымен салстырғанда 7-ден 9-ға дейін
көбейді, ал мамандықтар тізімі 19 дан 61 ге дейін
көбейді. Ал студенттердің құрамы 2015 жылы 5000

адамды құрады. (6.10 сурет). «Мәңгілік ел жастары
индустрияға» атты әлеуметтік жобаның грантына
ие болғандар санының жалпы оқуға түскендермен
салыстырғанда ең жоғарғы көрсеткіші Оңтүстік

Қазақстан және Қызылорда облыстарына тиесілі

болды (80%). Алғашқы түлектер 2018 жылы бітіреді
деп күтіліп отыр.

«Жастар кадрлік резерві» атты жобаның мақсатта-

рын айтатын болсақ, оның құрылуы да Президенттің

«мемлекеттік басқарудың, бизнестің және қоғамдық

қызметтер саласының жүйелеріне арналған заманауи
және тиімді басшылардың жаңа ұрпағын қалыптасты-
ру» деген тапсырысымен шартты байланысты. Бұл
басшылыққа 2008 жылы «Нұр Отан» партиясының

«Жас Отан» жастар қанатының I съезінде жастарды

тағайындаған болатын.

6.10 сурет

«Мәңгілік ел жастары индустрияға» жобасы,

2015 жыл, [3]

ДЕРЕККӨЗ: ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ

ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

контингент, адам

ЖОО, бірлік

965

960

935

540

475

393

300

132

СҚО

БҚО

Атырау

Ақтөбе

Ақмола

ШҚО

Павлодар

Қостанай

Қарағанды

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

6.12 сурет

«Жастар кадрлік резерві» жобасын жүзеге

асырудың нәтижелері

7 жыл аралығындағы Жастар кадрлық резерві

бағдарламасын жүзеге асыру қорытындысы

Жобаға қатысуға 13000 астам жас

өтініш білдірді

404 адам ашық конкурстық іріктемеден,
тестілеуден, оқыту модулдерінен, кәсіби

құзыреттілік бағалауынан, түрлі ұйымдарда

тағылымдамадан өтті

Мемлекеттік органдар мен

ұлттық компанияларда

тағылымдамадан өткен соң

резервшілердің 40% астамы

жұмыс орнын ауыстырған.

7 жылдың ішінде «Жастар кадрлік резерві» атты

жобасына қатысу үшін 13000 нан астам жас өтініш

берген болатын.

Жобаның жалпы жүзеге асуы барысында, бар-

лық уақыт бойы 404 адам әртүрлі ұйымдарда ашық

конкурстық іріктеуден, тестілеу, оқытушы модульден,
кәсіби біліктіліктерін бағалаудан, тағылымдамадан өтті.

Мемлекеттік органдарда және ұлттық компания-

ларда тағылымдамадан өткеннен кейін резервте
тұратын қызметшілердің 40%-ы жұмыс орындарын
ауыстырды. Олардың тіпті жартысынан көбі аудан-

дықтан облыстыққа, қалалық/облыстықтан респуб-

ликалық деңгейге көтерілді.

Жобаны жүзеге асырудың 2016 жылғы нәтижесі

бойынша «Жастар кадрлік резервіне» 16 конкурсқа
қатысушылар тіркелген болатын (6.12 сурет).

Қазақстан Республикасының ірі бизнесін жүзеге

асыру салаларында, өндірістік үрдістерге қатыса оты-

рып, әлеуметтік–экономикалық жүйеде жастар ерек-
ше орынға ие болады.

Осындай бағытпен, «Қазатомпром ҰАК» АҚ жүйе-

сінде жыл сайын жас мамандар жұмысқа орналаса-

ды. «Қазатомпром ҰАК» АҚ жүйесіне кіретін өндіріс

орындары үнемі осының негізінде жұмыс берушінің

жалақысын, жұмысшылардың арасында тәжірибелісін

басшы етіп тағайындау, бірден жәрдемақы беру, үй
алу үшін немесе басқа нәрселерге қол жеткізу үшін

жеңілдіктерді қарастыратындай жастарды қолдайтын

арнайы бағдарламаларды жүзеге асырады.

Бұдан басқа, жоғары оқу орындарының студент-

теріне өндіріс орындарынан өндірістік және дипло-

малды тәжірибеден өтуге мүмкіндік беріледі.

Жастардың көбінесе өздерін белсенді көрсетуі

кәсіподақтық қозғалыс аясында орын алады. Бүгінгі
күнде, Қазақстан Республикасының кәсіподақ Феде-
рациясы 2 млн 200 мың адамды біріктіріп отыр, оның
ішінде 29 жасқа дейінгі жастар саны 545058 адам,
яғни кәсіподақ мүшелерінің жалпы санының 25%-ын
құрайды. 2010 жылдан бері Қазақстан Республика-

сының кәсіподақ Федерациясында жастар мәселесі
бойынша Комиссия жұмыс атқарады. Барлық деңгей-

дегі кәсіподақ органдары жанынан жастар комиссия-

лары құрылды. Бас Кеңестің шешімімен «Кәсіподақ
Федерациясының жастар саясатының негізі» бекітіл-

ді. Ең бастысы, жастар саясаты кәсіподақтың жастар-
мен жұмысын жүйелендірумен, жастардың заңдық
құқықтарын қорғаудағы мемлекеттік және қоғамдық

ұйымдармен өзара байланыстағы ұзақ мерзімді пози-

цияларды нақтылаумен, жастар арасынан кәсіподақ
мүшелерін толықтырумен және кәсіподақтық қозға-

лыстың көшбасшыларын дайындаумен айналысады.

Қазіргі таңда, теміржолшылар, денсаулық сақтау

жұмысшыларының, білім және ғылым, мәдениет,
мұнай газ кешеніндегі кәсіподақтарда жастар саны-
ның өскендігі байқалады. Жастармен кәсіподақтық
жұмысты шынайы жақсартудың негізінде кәсіпо-
дақтық активті дайындауды игеру мен оқу, үйрену
жатады. Осыған орай, кәсіподақ жастарының алдында
кәсіподақтық жұмыстың өзекті деген бағыттары бой-
ынша білім алып, тәжірибелік қабілеттерін дамытуға
мүмкіндік береді, соның ішінде, құқықтық мәселе-

лер, ұжымдық келісімдер, ұйымдастыруды ұжымдық
атқару, жастар және гендерлік саясат мәселелерін

қарастырады.

Жастардың құрылымының алдыңғы қатардағы

тәжірибесі ретінде біз мысал ретінде Қостанайдағы,

Маңғыстаудағы, Атыраудағы «Келешек» кәсіподақтық
ұйымдарының жастар қанатын көрсете аламыз.
Жұмыс барысында кәсіпшілер одағының белсенділері
кәсіподақтың жағымды имиджін қалыптастыруға әсер

ететін бірқатар шараларды іске асырды. Кәсіподақтың

жас белсенділері ақпараттандырушы әрі насихатта-
ушы, ұйымдастырушы әрі әдістемелік жұмыстың үл-
кен бөлігін мойындарына алып атқарды. Бұдан басқа,
Қазақстан Республикасының кәсіподақ Федерациясы
жастар арасындағы кәсіподақ имиджін қалыптастыру-
да және жастарға арналған түрлі қызықты шараларды
ұйымдастыруда (конференциялар, форумдар, семи-
нар тренингтар, қайырымдылық акциялары, дөңге-

лек үстелдер) және ақпараттандырушы жұмыстарды

(Бұқаралық Ақпарат Құралдарындағы айқын түсіндіру-

лер, «Қазақстан кәсіподағы» газетінде жастармен жүр-

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

6.13 сурет

Кәсіподақтық қозғалысқа жастардың қатысу факторлары

6.14 сурет

Өндірістік үрдістерге жастардың қатысуының факторлары

Қазақстан Республикасы кәсіподақтарының федерациясы

«Казақстан Темір Жолы»

545 058 жастарды біріктіреді,

бұл - кәсіподақ мүшелері

жалпы санының 25 %

құрайды.

Компания мен оған

еншілес ұйымдарда 52 мың

жас жұмыс жасайды, яғни

бар қызметкерлер

құрамының 36%

Бүгін теміржол,

денсаулық сақтау, білім

және ғылым, мәдениет,

мұнай-газ саласындағы

кәсіподақтарда жастар

үлесінің артқаны

байқалады

Олардың 25,7%

(13 387 адам) басшылық

және маман қызметінде

Кәсіподақ жастары құқық

мәселелері, ұжымдық

келіссөз, ұжымдық әрекет,

органайзинг, жастар және

гендер саясаты және т.б.

бойынша дағдыларын

жетілдіруде

Жұмысшылар арасындағы

жастар үлесі - 74,3 %

(38 655 адам).

гізіліп жатырған жұмыстар туралы жариялау) атқаруда
көмектесіп, бірігіп қызметтер атқарады.

Компанияның қызметіне жастардың араласуына

үлкен мән беретін «Қазақстан Темір Жолы» Ұлттық
корпорациясы. Өздерінің жастар саясатына арналған
жеке бағдарламаларынан бөлек, компанияда нақты
қадамдар бекітілген. Жекелеп алғанда, 2012-2015
жылдар аралығында 30-35 жас аралығына жататын
Компания жұмысшыларының салыстырмалы саны

13%-ға дейін көбейді. Бүгінгі күнде, Компанияда және

компанияның еншілес ұйымдарында барлық жұмыс-
шылардың 36%-ын құрайтын 52 мың жас жұмысшы-

лар қызметтерін атқарып жатыр. Олардың 25,7%-ы

(13387 адам) басшылардың және мамандардың лау-
азымдарына ие. Жұмысшылардың арасындағы жа-

стардың үлесі 74,3%-ды (38655 адам) құрайды. 2016

жылы жастарға арналған ұйымның бағдарламасын

жүзеге асыру барысында мемлекет аймақтарындағы

теміржолшы жастарды қамтитын өте мәнді жастарға
арналған бірқатар шаралар өткізілді. Сонымен қа-
тар, компания жұмысшылардың және жастардың
әлеуметтік қамсыздануына үлкен мән береді.

Дегенменде, жүзеге асырылып жатқан шара-

ларға қарамастан, қазіргі таңда, еліміздің әлеумет-
тік — экономикалық дамуындағы жастардың рөлі әлі

де жоғары деңгейде емес. Статистикалық деректерге

сүйенетін болсақ, олардың көп бөлігі біліктілікті та-
лап етпейтін салаларда қызмет атқарып жүр. Бірінші

кезекте, әңгіме сауда — саттық және ауыл шаруашы-

лық салаларында болып отыр. Осылайша, жастардың
еңбек нарығының көрсеткіші жоғары білімге ие бола
тұра, мемлекет жастарының бәсекеге қабілеттілігінің

жеткіліксіз болуын дәлелдеп отыр.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

ДЕРЕККӨЗ: «ЖАСТАР» ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ ОРТАЛЫҒЫНЫҢ ЖҮРГІЗГЕН

ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ

Білімді болу

60,6

Жоғары біліктілік пен кәсіби даярлық

48,3

Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін білу

31,8

Керекті байланыстар мен таныстардың

болуы

22,2

Заңды жақсы деңгейде білу

19,8

Ата-ананың ауқатты болуы

18,4

Дарындылық пен ерекше қабілеттерге

иелену

15,2

Жолы болғыш адам болу керек

10,9

Тартымды және сүйкімді болу

6,5

Қазақ тілін білу

5,5

Қазақ және орыс тілдерін білу

5,4

Сәтті тұрмысқа шығу немесе үйлену

4,8

Физиологиялық күшті иелену

4,4

Басқа

0,1

Алдыға мақсат қоя білу

0,1

Тұрақты жұмыс

0,1

Жауап беруге қиналамын

1,9

6.15 сурет

Табысқа және жоғары мансапқа

жету үшін не қажет деген сұраққа жауаптардың

тізімі (%)

6.2.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА

ЖАСТАР АРАСЫНДАҒЫ ЕҢБЕКТІ ЖӘНЕ

ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУДЫ РЕТТЕУДІҢ

ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

«Қазақстан – 2050: қалыптасқан мемлекеттің жаңа

саяси бағыты» стратегиясы аясында жастар саясаты-

ның артықшылықтарын жүзеге асыру ең негізі мақ-

саттардың бірі болып табылады. Мемлекет басшысы

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев жастардың қазіргі

талантты ұрпағын қалыптастыруға мүмкіндік берген,
адамзат потенциалының дамуына ұзақмерзімді күш
салатын саясаттың тиімділігін ерекше атап көрсеткен
болатын.

Дегенменде, қазіргі таңда мемлекет әлеуметтік мо-

дернизация, жеделдетілген инновациялық индустри-
ализация және экономикалық интеграцияға қатысты
бірқатар міндеттерді алға тартып отыр. Тәуелсіздік-

тің 20 жылдығында жеткен жетістіктерді бекіте оты-

рып, Қазақстан ХХI ғасырдың үшінші онжылдығында

сенімді түрде алға қойған мақсатына жетпекші, яғни

дамыған елдің қатарына ену.

Осындай жағдайда үлкен үміт пен жауапкершілік

аға ұрпақтың жасампаз істерінің эстафетасын жалғас-
тыратын, ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің деңгейін одан
әрі көтеретін, XXI ғасырда Қазақстанның гүлденуі мен
әлемдік танылуын қамтамасыз ететін жастардың мой-
нына жүктелмек.

Қазақстан тәуелсіздік алған күннен бастап, жастар-

дың білім, еңбек және жұмыспен қамтылу, денсаулық

сақтау, шағармашылық қабілетті дамыту салаларын-

да жастардың әлеуметтік құқығын қамтамасыз етуге
бағытталған әр түрлі бағдарламалар жүзеге асырылып,

сонымен қатар жастардың дұрыс әлеуметтенуін әрі

патриотизм құндылықтарын қалыптастыратын жағдай
жасалынып жатыр.

Қазақстан жастарының жұмыспен қамтылуы сала-

сындағы қазіргі жағдайды талдау.

Қазақстан Республикасы ұлттық экономика Ми-

нистрлігінің статистика Комитетінің деректеріне сүй-

енсек, 2016 жылдың 2 жартысында жастардың ара-
сындағы экономикалық белсенді бөлігі 2 274,0 құрады,
соның ішінде 2 178,4 адам жұмыспен қамтылғандар
болып табылады.

Еліміздегі жастар арасындағы жұмыссыздық 4,2%-

ды құрады, бұл 2015 жылғымен салыстырғанда сол
кезеңдегі көрсеткіштен 0,3%-ға төмен (жылдың дәл

сондай кезеңінде 4,5%-ды құраған болатын). Сандық

мәнде қарастыратын болсақ, жұмыссыз жастардың

саны 2016 жылдың екінші ширегінде 95,5 мың адамды

құрады.

Өмірлік табыс пен жоғары мансап, әрине, еш

күмәнсіз кез келген жастың ең басты маңызды қажет-

тіліктерінің бірі деп айта аламыз. «Жастар» ғылыми

зерттеу орталығының жүргізген әлеуметтанулық зерт-

теу нәтижелеріне сәйкес, жастардың ойынша табыс

пен жоғарғы мансапқа жету үшін қажетті дейтін фак-

торлары анықталды. Сауалнама ұсынған факторлар-

ды екі топқа бөліп қарастырсақ болады. Бірінші топқа
адамның өзіне байланысты интерналды факторлар
кіреді: жақсы білім (60,6%), жоғары біліктілік, кәсіби
дайындық (48,3%), тілді игеру (31,8%), заңдық сауат-

тылық (19,8%) және т.б..

Екінші топқа сыртқы жағдайларға тәуелді

экстерналды факторларды жатқызамыз: байланыс
пен таныстар (22,2%), бай ата-ана (18,4%), жолы
болғыштық (10,9%), сырт келбеттің тартымды болуы
(6,5%).

Байқағанымыздай, жастар көбінесе, бірінші топ-

тағы факторларды белгілеген. Яғни, соған сәйкес, ре-
спонденттер өмірлік және мансаптағы табысқа жету

үшін иек артушылық емес, адамның өз еңбегі мен күші
қажетті екендігін білетіндігі.

Жастардың жұмысқа орналасуындағы кедер-

гілер көбінесе жұмыс тәжірибесінің болмауы (47,7%),

төменгі жалақы (37,4%), тұратын аумақтағы жұмыс
орындарының болмауы (30,3%), жемқорлық, жұмыс
берушілердің парақорлығы (24%), алған білім мен

жұмыс беретін орындағы талаптардың сәйкес келме-
уі (21,9%), жастардың еңбек нарығындағы бәсекеге
қабілеттіліктерінің төмен болуы (21,4%) (6.16 сурет).

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6 Т

АР

АУ

АСТ

АР

ДЫҢ ӘЛЕУМЕТ

ТІК – ЭК

ОНОМИКА

ЛЫҚ Ж

АҒДАЙЫ

«Жастар»

ғылыми-зерттеу орталығы

«Қазақстан жастары — 2016» ұлттық баяндамасы

ДЕРЕККӨЗ: «ЖАСТАР» ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУ ОРТАЛЫҒЫНЫҢ ЖҮРГІЗГЕН

ӘЛЕУМЕТТАНУЛЫҚ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ

Жұмыс тәжірибесінің жоқтығы

47,7

Аз жалақы

37,4

Тұрғылықты жерде жұмыс орындарының

жоқтығы

30,3

Жұмыс берушілердің парақорлығы

24,0

Білім деңгейінің бос орынның функционал-

дық талаптарына сай келмеуі

21,9

Жас мамандардың еңбек нарығындағы

бәсекеге қабілетсіз болып келуі

21,4

Жас мамандардың жоғары мақсаттары

7,0

Ешқандай кедергілер жоқ

6,4

Ұлттық белгі бойынша кемсіту

5,3

Денсаулықтың жағдайы

5,3

Кішкентай баланың болуы

5,1

Жыныстық белгі бойынша кемсіту

3,8

Басқа

0,0

Жауап беруге қиналамын

3,0

6.16 сурет

Сіздің елді мекеніңіздегі жастардың жұмысқа

орналасуына не кедергі келтіреді деген сұраққа

жауаптардың тізімі. (%)

6.17 сурет

«Жұмыспен қамтудың жол картасы — 2020»

Жұмыспен қамту 2020 жол картасына

қатысу үшін басым құқық

• оқуды аяқтағаннан кейін үш жыл ішінде

жалпы білім беру мектептерінің 9, 11 -
сыныптарын, техникалық және кәсіптік,
орта білімнен кейінгі, жоғары және
жоғары білімнен кейінгі білім беру ұй-
ымдарын бітірушілерді және оқушыла-
рын қоса алғанда, жиырма тоғыз жасқа
дейінгі

• он сегізден жиырма тоғыз жасқа дейін-

гі балалар үйінің тәрбиеленушілеріне,
жетім балалар мен ата-анасының
қамқорлығынсыз қалған балаларға

Осылайша, жастардың алған білімдеріне сәйкес

тілектері мен еңбек нарығындағы орын алып отырған

шынайы жағдайды келісілмеген деп сипаттауымызға
болады.

Қазіргі кезде жастар өмірлік табыс пен жоғары

мансапқа көп көңіл бөледі. Оған жету үшін жауап
берушілердің көбі жеке өз күштерін, жігерін салуға

ерекше мән береді (жақсы білім алу, жоғары біліктілік,

кәсіби дайындық, тілді игері, заңдық білім және т.б).
Бірақ олардың ішінен сыртқы жағдайлардағы фак-

торларды қолдайтындары да бар (байланыс және
таныс, бай ата ана, жолы болғыштық, сырт келбеттің
тартымды болуы).

Жауап бергендердің ішінен жартысынан көбі алған

білімдерімен қанағаттанады, олардың ішінде техника-
лық, кәсіби немесе жоғары білімге қарағанда, мектеп-
ке дейінгі және жалпы орта біліммен қанағаттанады.
Өйткені, жұмысқа орналасу барысында елді мекенде
қажетті жұмыс орындарының жоқтығына байланысты,
алған кәсіби білім мен нарықтың қойған талабы кей
кезде сәйкес келмей жатады.

Сонымен қатар, жастардың жұмысқа орнала-

суындағы кедергілер қатарына жастардың жалақыға

қоятын, тіптен орындалмас жоғары талаптары.
Жұмыстағы тәжірибенің болмауы, жастардың еңбек
нарығында бәсекеге қабілеттілігінің төмен болуына
алып келеді. Аталған себептердің барлығы жұмыс
берушілерді жемқорлық пен парақорлыққа итерме-

лейді.

Жастар арасындағы жұмыссыздықты төмендету

үшін атқарылып жатқан шаралар.

Еңбек және жұмыспен қамту саласындағы мемле-

кеттік жастар саясаты жастарды жұмысқа орналастыру
бағдарламаларын жүзеге асыру, қоғамдық жұмыстар-
ды дамыту және жастарды кәсіби дайындық, біліктілік-

ті жоғарылату курстарынан өткізу арқылы орындалып

жатыр.

Жастардың жұмыспен қамтылу мәселелерін

тиімдірек шешу мақсатында қабылданып отырған

шараларды жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету
(«Жұмыспен қамтудың жол картасы — 2020»),
жұмысқа орналасуды қамтамасыз ету («Диплом-
мен ауылға!», «Мәңгілік ел жастары - индустрияға»,

«Бизнестің жол картасы — 2020»), білім алудағы ын-

таландыру (2017 жылдан бастап барлығы үшін тегін

кәсіби білім, «Болашақ» бағдарламасы, ауыл жастары-
на арналған гранттар мен квота) секілді компонент-

терге бөлетін мақсатты әдістер қолданылады.

«Жұмыспен қамтудың жол картасы — 2020»

Жастар арасындағы жұмыссыздықты шешуде

атқарылып жатқан шаралардың ішіндегі ең негізгісі

«Жұмыспен қамтудың жол картасы — 2020» бағдарла-

масын жүзеге асыру болып табылады. Бұл бағдарлама
Қазақстан Республикасы Президентінің қаулысымен
2015 жылдың 31 наурызында № 162 бұйрығымен
бекітілген. Бұл бағдарламаның мақсатты индикаторы
жастардың жұмыссыздығын 2020 жылға дейін шегеру
болып табылады.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Национальный доклад «Молодежь Казахстана – 2016» - часть 5