Главная Книги - Разные Книга Памяти по Жезказганской области (Казахская ССР, Великая Отечественная Война)
поиск по сайту правообладателям
|
|
содержание .. 1 2 3 ..
Абсамат Тажбенов
Барзу Сансызбаев
Герой наступательных боев. За
55 атты әскер дивизиясы 243-і полкінің
мужество и героизм дважды награжден жауынгері Барзу Сансызбаев Сталинград,
орденом «Красная Звезда». Работал
Ростов қалаларын, Румыния жерін
диспетчером шахты №44 ЮЖР.
жаудан азат еткендердің бірі. Қарсақпай
мыс зауытының электр жөндеу цехында
бухгалтер болып қызмет атқарды.
Таңатар Мықтыбаев
Булеген Есенов участвовал в
Танкист Таңатар Мықтыбаев майданда ауыр
Сталинградской битве, исколесил с боями
типті «КВ», «Т-34» танкілерін жүргізді. Ол
Смоленщину, Белоруссию, Дон, Днепр и
Сталинград шайқасынан бастап Берлинге
дошел до Германии.
дейін майдан жолынан өтті. Байқоңыр көмір
Машинист ЖДЦ, начальник отдела труда
шахталарыңда партком хатшысы болды.
и зарплаты ЖДЦ.
22
Мамансеит Бузшулаков
Интересна биография М.Бузшулакова. Свой трудовой путь он начинал на
одной из шахт рудника, затем был призван в ряды Советской Армии. Служил на
Дальнем Востоке. Но началась война. Надо было остановить врага. Эшелоны
воинов с Востока потянулись на Запад. В одном из них прибыл в Сталинград и
М.Бузшулаков. Его отделение заняло оборонительный рубеж у тракторного завода.
В одном из боев Бузшулаков получил тяжелое ранение.
Занимал должность начальника цеха кирпичного завода Жезказганского
рудоуправления.
Пискарев Евгений Васильевич
Гвардия младший сержант 22 декабря 1942 года Указом Президиума
Верховного Совета СССР награжден медалью “За оборону Сталинграда”.
После войны работал на Жезказганской обогатительной фабрики.
23
Төлен Махатов
Қарсақбай мыс қорыту зауытының
байырғы жұмыскері, Ұлы Отан
Қадiрсiз Ыбраев
соғысының ардагері, Жапон соғысына
Сталинград түбіндегі сұрапыл шайқаста
да қатысқан. Қарсақпай мыс зауытының
1942ж опат болды.Қарсақпай мыс қорыт
жұмыскері.
зауытының жұмыскері.
Шакуали Махатов
Солдат 317-го полка гвардейской
дивизии. Погиб в боях под
Сталинградом в 1942 году. До войны
Филипп Иванович Морозов
был рабочим КМЗ.
Участвовал в боях за Сталинград, Харьков,
Никополь, в прорыве обороны немцев
на р.Днестр, во взятии Вены. После
войны работал на металлургическом
опытном заводе ДГМК, на Жезказганской
обогатительной фабрике.
24
Женщины на фронте и в тылу
Снимок 1944 года. Анна Матросова на снимке справа
Снайпер Анна Матросова (справа) с боевой подругой Н.Остапюк
20 марта 1944 года Матросова Анна ушла на фронт. 20 ноября 1944 года за-
кончила центральную женскую школу снайперской подготовки ГУ ВВО НКО
СССР, получив звание ефрейтора.
Принимала участие в боях в составе 2-го Белорусского фронта. В боях за
Кенигсберг получила тяжелое ранение. За боевые заслуги награждена орде-
ном Славы, медалями.
До войны занимала должность начальника отдела кадров УМР треста
“Казмедьстрой”
25
26
Они приближали Победу
Наталья Исааковна Зельдис
Анна Федоровна Иванова
Анна Васильевна Матросова
Раушан Жамильевна Мазитова
Нина Степановна Виноградова
Анна Иосифовна Милеева
Елизавета Григорьевна Андронова
Зоя Андреевна Паращевина
Полина Павловна Дасковская
Нина Васильевна Соловьева
Анна Филипповна Долгова
Александра Семеновна Трифонова
Надежда Назаровна Золотарева
Зоя Николаевна Грачева
Из воспоминаний Н.Виноградовой:
«Занимали под госпиталь школы, военные
казармы. Часто отправляли тяжело ране-
ных вглубь страны в товарных вагонах.
На дверях и на крышах были нарисованы
большие кресты, а на последнем вагоне
была установлена зенитка. Раненых было
много. Сутками не выходили из процедур-
ной и операционной, тут же спали сидя».
Кавалер орденов «Отечественная
война» II степени и «Красная Звез-
да», Отличник санитарной службы
ЭГ 1604 Нина Степановна Ви-
ноградова прошла славный боевой
путь до Будапешта.
Работала заведующей централь-
ной химической лабораторией.
27
Зоя Николаевна Грачева
Елизавета Григорьевна Андронова
Медсестра. Принимала раненых,
Воевала в составе дивизии
оперировала, отправляла в
Морской авиации ВВС. Участница
тыл. Ухаживала за солдатами
прорыва блокады Ленинграда.
испытывавшими химическое
Во время войны получила несколько
оружие, была заражена, выжила.
тяжелых ранений.
А было ей чуть более двадцати...
На фото: Девушки части, в которой служила Андронова Е.Г.
(Андронова Е.Г. второй ряд, вторая слева).
28
Наталья Исааковна Зельдис
Таисия Александровна Терехина
До 1942 года была связистом
В годы войны работала мастером
(Юго-Западный фронт), затем
смены на Карсакпайской
фельдшером (Украинский фронт).
обогатительной фабрике.
Қарсақбай мыс қорыту зауыты механикалық цехының құюшылары (литейщики)
Нұрлықан Болатбекова мен Хадиша Қарқожақова (оң жақта) минаның сыртқы
корпусын құю жоспарын 150-160% орындап отырған.
29
30
Үкі Мәуешова соғыс жылдарында №31,11
шахталарда откатшы болып атақты кенші
Ы.Анарқұловтың қарамағында еңбек еткен.
Балкия Жантасова
В годы войны работала в
мех.цехе КМЗ контролером ОТК.
«Правда» газеті 1943 жылы 6 февралда «Даңқты қазақ халқы - Советтік
Отан үшін күресте» деген бас мақала берді. Онда былай делінген:
«Қазақтар майданда жауға қарсы жақсы соғысады, тылда олардың әкелері,
шешелері, әйелдері майдан үшін жұмысты аянбай, жақсы істейді. Қазақстан
өз жерінің барлық байлығымен, қойнауының барлық асыл кенімен майдан-
ға қуатты тірек болып отыр. Қазақстан совет адамдарына етене жақын, әрі
қадірлі. Біздегілер қазақтың турашыл, ақжарқын, ержүрек жан дүниесін,
оның айнымас адалдығын жақсы көреді»
Трудящиеся Казахстана внесли из личных сбережений в Фонд обороны
свыше 1 млрд. руб. (по курсу 1940), послали на фронт свыше 2 млн. теп-
лых вещей, 1600 вагонов с подарками. На строительство танковых колонн и
авиаэскадрилий собрали 480 млн. рублей.
Трудящиеся Казахстана оказывали помощь районам, пострадавшим от
немецко-фашисткой оккупации. Комсомольцы Казахстана собрали 2 млн.
956 тыс. рублей на восстановление Сталинграда, 900 комсомольцев-казахс-
танцев работали на стройках города. Казахстан шефствовал над Орловской
областью и отправил туда свыше 200 вагонов оборудования, сельхозмашин,
продовольствия, теплых вещей и свыше 100 тыс. голов скота.
31
Тылдың алып қадамдары
Могучая поступь тыла
«Знайте все бойцы, что каждые девять пуль из
десяти, которые вы выпускаете во врага, отлиты в
Казахстане. Редкие металлы, добытые в Казахста-
не, можно сейчас найти в броне танков, в стволах
артиллерийских орудий, пулеметов, винтовок, в кор-
пусах военных кораблей и самолетов...»
Қазақстанның жаратылыс байлықтарын
Отан қорғау ісіне жұмылдырайық
Мұзды мұхиттан басталып Қара теңізге дейін созылған майданда біздің
айбынды Қызыл Армия жаудың жанталасқан шабуылдарына асқан батыр-
лықпен күшті соққы беріп жатыр. Тылда еңбек майданында, бүкіл совет хал-
қы Сталиндік вахтаға тұрып, еліміздің барлық күшін, резервін Отан қорғау
ісіне жұмылдырып отыр.
Отан соғысының қажетін өтеуде республикамыздың, әсіресе, түсті металл
өнеркәсібіне өте жауапты және зор міндеттер жүктеді. Өйткені Қазақстан
еліміздің түсті металды республикасының бірі. Қазақстанда Шымкент Ле-
ниногорск қорғасын заводтары, Балқаш, Ертіс, Қарсақбай мыс заводтары
сияқты жаңадан салынған ірі заводтар, Жезқазған, Қоңырат, Ащысай, Лени-
ногорск, Зырян, Белоус сияқты запасы мол рудниктер істейді. Бұлармен бір-
ге сталиндік бесжылдықтардың ішінде республикамызда олово, молибден,
вольфрам, сурьма сияқты сирек кездесетін металдарды өндіру ісі де жолға
қойылды.
Қазақстанның түсті металл жөніндегі мүмкіншілігі, резерві шексіз мол.
Ол резервтер, ең алдымен, біздің рудниктерімізде шығарылып жатқан руда-
ның сапасына байланысты. Жезқазған руднигі берген рудасының сапасын
бір процентке ғана арттыратын болса, немесе Қоңырат руднигі 0,2 процентке
ғана арттыратын болса Балқаш, Қарсақбай мыс заводтарының өнімділігі 25
процентке артқан болады. Қазір біздің кеншілеріміз, кен барлаушыларымыз
ең алдымен бай руданы пайдалануға назар салуы керек.
Республикамыздың барлық рудниктерінде де руданы қазу жұмысын үздік
арттырарлық мүмкіндіктер бар. Бұл мүмкіндіктер тау-кен шарушылығын
тәртіптеуге, Семиволос-Янкиннің көп бұрғымен көп забойды бұрғылау
әдісін, республикамыздың Сафин жолдас сияқты белгілі бұрғышыларының
терең бұрғылау әдісін кең қолдануға байланысты.
Қ. И. Сәтбаев
32
Ибрай Күлжанов
Дана Қошқарбаев
Музафар Жүсүпов
Тұрғынбай
Стахановшы
Қозыкен Жанпеисов
Дүрментаев
Брәлі Қалыкенов
На Карсакпайской
Аллаяр Тәлкенов
Экскаваторщик Иван Тихонович
обогатительной фабрике
Сурков встал
смена Петра Матюшина с
на стахановскую вахту
первых дней войны давала
и сменную норму погрузки руды
высокую выработку.
выполнил на 200%.
34
Майданға астықты көп берейік!
Больше хлеба фронту!
35
Жезқазған шахтерлері
Благодаря соблюдению безо-
пасности работ на шахтах рудника
проходчики выполняли три-четы-
ре цикла в сутки, в отдельные дни
обеспечивая проходку до 6м штре-
ков. Скоростные проходки однов-
ременно велись на шахте №31 (го-
ризонт 340м). Начальник рудника
О.Байконуров и главный инженер
Г.Толкушев быстро перестроили
организацию проходческих работ,
доведя суточную скорость подвигания выработок до 3,5 м в крепких породах.
Борьба за скоростные проходки на рудниках позволила довести подвига-
ние забоев до 60 м в месяц на центральной шахте и на шахте №31, где за
3,5 мес. по трем забоям было пройдено 384 м подземных выработок.
Наиболее высокой производительности труда достиг бурильщик Б.Ай-
маханов, первым применивший метод глубокого бурения скважин. Он пос-
тавил всесоюзный рекорд, отбив 566 м руды и выполнив норму на 4000%.
За одну смену Б.Аймаханов выполнил норму 40 бурильщиков. Родина высо-
ко оценила его трудовые заслуги, наградив орденом Отечественной войны
ІІ степени и медалью «За доблестный труд в Великой Отечественной войне
1941-1945 гг».
В ноябре 1944г. на шахтах и карьерах Жезказгана трудилось 197 стаханов-
цев и 916 ударников. Из них более 600 имели лицевые счета сверхплановой
продукции.
36
Жезқазғандық Совет Одағының батырлары
Герои Советского Союза - жезказганцы
Жоғарғы бас қолбасшысы И.В.Сталинмен танк ко-
лоналарын жасауға қаржы жинағандары үшін Қызыл
Армияның атынан Жезқазған еңбекшілерінің атына
алғыс білдірген жеделхат келуі де сол кезең үшін үл-
кен оқиға болған еді. Бірінші Украина майданы үшін
«Жезқазған кеншісі» самолетін жасауға 1 миллион
500 мың сом ақшалай және 2 миллион 700 мың сом
мемлекеттік займ облигациясымен қаржы жинаған
Жезқазған ауданының еңбекшілері де осындай же-
делхат алған болатын. Соғыс жылдарының қиын-
дықтарына қарамастан Жезқазған комбинаты елеулі
мөлшерде нығайып, еліміздің ірі кен-металлургия
кәсіпорнына айналып, әлемдегі ең сапалы мыс өнді-
ретін өндіріс ошағы болып саналады.Балқаш мысы-
ның 45 проценті Жезқазған кенінен балқытылды. Ол
сондай-ақ Орал мыс заводын да кенмен жабдықтап
тұрды.Өнеркәсіпті әскери арнаға бұрып, қайта құру
нәтижесінде сол жылдары Қарсақбай мыс қорыту заводының кенге деген өс-
келең сұранысын толық қанағаттандыруға мүмкіндік туып, Балқашқа да же-
дел қарқынмен кен жөнелтіле бастады.
Қарсақбай металлургтері қара мысты балқыту көлемін күрт ұлғайтты. Ал,
майдан даласындағы жезқазғандықтардың жауынгерлік жорықтары да ізсіз
емес. Жезқазған облысынан майданға аттанғандардан 12 адам Кеңес Одағы-
ның Батыры деген жоғарғы атаққа ие болса, 6 адам Даңқ орденінің толық ие-
гері атанды. Қарсақбай заводы Жезқазған кенішінің ұжымдары Қазақстанның
барлық түсті металлургия қызметкерлеріне арнап үндеу қабылдап, өздерінің
қаржыларына «Қазақстан металлургы» танк колоннасын жасауға шақырды.
Республика түсті металлургиясының қызметкерлері жезқазғандықтардың
үндеуіне орай 8 миллион сом қаржы жинады. Сондай-ақ олар «Жезқазған
чекисі» әскери самолеттерін, «Жезқазған комбинатының комсомолы» және
«Қазақстан пионері» танк коллоналарын жасауға көп мөлшерде ақша қосты.
37
Николай Михайлович Григорьев
Родился в 1925 г. в д.Старово Ярос-
лавской обл. Замкомандира разведвзвода
354-ой стрелковой дивизии 65-ой армии.
Звание Героя Советского Союза ка-
питану запаса Н.Григорьеву присвоено
Указом Президиума Верховного Совета
СССР 24 марта 1945 года за удержание
плацдарма в сентябре 1944 года на реке
Нарев (Польша).
Участвовал в разгроме милитаристс-
кой Японии. В этих боях был награжден
орденом «Красная Звезда», медалями.
Аркадий Иванович Зенковский
(1920-1945)
Родился в с.Большой Кучеряк Тюменс-
кой области. Ушел на фронт 13 февраля
1943 г. из Карсакпая, где работал бухгал-
тером на Карсакпайском медьзаводе.
При отражении атаки пехоты и тан-
ков противника А.И.Зенковский погиб
смертью героя. За проявленные в боях
мужество и героизм старшему лейте-
нанту А.Зенковскому, командиру
5-ой
роты 10-го гвардейского ордена Богда-
на Хмельницкого стрелкового полка,
Указом Президиума Верховного Совета
СССР от 10 апреля 1945 года было пос-
мертно присвоено звание Героя Советс-
кого Союза.
38
Николай Илларионович
Колбасов
1911 жылы туылған. Армия қатары-
на шақырылғанға дейін Қарсақбайда
жұмыс істеді. 1942 ж. Армия қатарына
шақырылды. СССР Жоғарғы Советі Пре-
зидиумының 1944 ж. 22 февральда Жар-
лығы бойынша екінші дәрежелі Суворов
орденді 92-ші Звенигородск-Берлин ат-
қыштар дивизиясы 199-ші гвардиялық
артиллерия полкының взвод командирі
Н.Колбасовқа Белгрод бағытындағы
ұрыстарда батырлық пен ерлік көрсет-
кені үшін Совет Одағы Батыры атағы
берілді.
Анатолий Павлович Живов
(1925-1944)
Родился в Москве. Боец МПВО. В
1942 г. был направлен на строительство
Жездинского марганцевого рудника, а в
1943 г. ушел на фронт.
Повторил подвиг А.Матросова.
Указом Президиума Верховного Со-
вета СССР от 23 сентября 1944 года
А.П.Живову посмертно было присвоено
звание Героя Советского Союза.
39
Федор Яковлевич Иванишко
Родился в 1910 г. До призыва в армию
жил и работал в Жезказганском районе.
В боях за Родину проявил себя как
умелый и отважный пулеметчик. Был
дважды ранен. 31 декабря 1943 года был
награжден орденом Славы III степени, 2
марта 1944 года - орденом Славы II сте-
пени и был представлен к награждению
орденом Славы I степени.
Указом Президиума Верховного Со-
вета СССР от 24 марта 1945 года за
проявленные в боях мужество и личный
героизм Ф.Я.Иванишко присвоено высо-
кое звание Героя Советского Союза.
Даңқ орденінің толық кавалерлері.
Полные кавалеры ордена Славы
Ұлы Отан Соғысы жылдары 868 мың жауынгер III-дәрежелі “Даңқ” ор-
денімен марапатталды. Оның ішінде 46 мың жауынгер омырауына II-дәре-
желі “Даңқ” орденін тақты. Тек 2532 адам “Даңқ” орденінің I-дәрежесін алып
толық иегері болды.
40
Виктор Константинович
Курьятов
Родился в с.Речное Курганской облас-
ти в 1925 г. В семнадцать лет доброволь-
цем ушел на фронт. По дорогам войны
прошел от Сталинграда до австрийского
города Вайсберг.
Боевое крещение получил под Ста-
линградом в составе 38-ой стрелковой
дивизии, сформированной в Казахстане.
За доблесть и мужество был награжден
двумя медалями «За отвагу». В боях за
Сталинград был ранен. Воевал разведчи-
ком в 61-ой гвардейской стрелковой ди-
визии. за героические подвиги командир
разведотделения В.К.Курьятов награж-
ден орденом Славы трех степеней.
Жақсынбек Тілеуұлы
Үншібаев (1922-1993)
Жезқазған ауданында туылған.
1941 жылдың декабрінде армия қата-
рына шақырылды. Ол неміс басқын-
шыларына қарсы соғыста Воронеж,
Степной,
2-ші және
3-ші Украйна
майдандарында болды. Жақсынбек
Үншібаев ССРО Жоғарғы Советі
Президиумының 1946 жылғы 15 май-
дағы Жарлығымен бірінші дәрежелі
Даңқ орденімен марапатталды.
41
содержание ..
1
2
3 .. |
||
|
|
|